-- -" Προκειμένου να λειτουργήσει ο ΣΥΡΙΖΑ ως φορέας ηγεμονίας των δικών μας αντιλήψεων, πρακτικών, αρχών και αξιών ζωής, θα πρέπει να παραμείνει σε επαφή με την κυβέρνηση αλλά αυτόνομος από το κράτος, ώστε να μπορεί να επιτελεί να ελέγχει, να διορθώνει και να υποδεικνύει. " -
-- * Εμείς εμπεδώνουμε καθημερινά την αξιοκρατία, τις ίσες ευκαιρίες και το κράτος δικαίου για όλους τους Έλληνες πολίτες, ανεξάρτητα από τις πολιτικές και θρησκευτικές πεποιθήσεις τους και τον τρόπο ζωής τους. * -


Πέμπτη, 20 Νοεμβρίου 2014

Οι προτάσεις του ΣΥΡΙΖΑ για τη ναυτιλία - Οι προγραμματικές θέσεις του ΣΥΡΙΖΑ στον τομέα της ναυτιλίας στηρίζονται σε σχέδια προτάσεων που αφορούν τομείς δραστηριότητας που αποτελούν αιχμές για την ελληνική ναυτιλία.

Οι προτάσεις του ΣΥΡΙΖΑ για τη ναυτιλία
Οι προγραμματικές θέσεις του ΣΥΡΙΖΑ στον τομέα της ναυτιλίας στηρίζονται σε σχέδια προτάσεων που αφορούν τομείς δραστηριότητας που αποτελούν αιχμές για την ελληνική ναυτιλία.
Το εφοπλιστικό κεφάλαιο που έχει αναφορά στην ποντοπόρο ναυτιλία, μεταπολεμικά και μέχρι σήμερα απολάμβανε και απολαμβάνει ένα ιδιαίτερα ευνοϊκό θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας που του διασφαλίζει σημαντικές φοροαπαλλαγές αλλά και υποστήριξη από το ελληνικό κράτος προκειμένου να ενισχύσει τη δραστηριότητα του. Η διαμόρφωση αυτού του πλαισίου είχε ως δικαιολογητική βάση κυρίως τη διασφάλιση μεγάλου αριθμού θέσεων εργασίας σε έλληνες ναυτικούς (στο απόγειο της ανάπτυξης της ελληνικής ναυτιλίας οι εν ενεργεία ναυτικοί ασφαλισμένοι στο ΝΑΤ ανέρχονταν σε 108.000) αλλά και την ενίσχυση της ελληνικής οικονομίας από τη συνεπαγόμενη εισροή συναλλάγματος καθώς και την ναυπηγοεπισκευαστική δραστηριότητα που συνδεόταν με την ποντοπόρο ναυτιλία.
Σήμερα ωστόσο η ελληνική ποντοπόρος ναυτιλία συνεχίζει να απολαμβάνει τη στήριξη του ελληνικού κράτους καθώς παραμένει σε ισχύ το φορολογικό πλαίσιο που τη διέπει, έχει το δικό της Υπουργείο που της παρέχει στήριξη σε όλα τα διεθνή φόρα και τους Οργανισμούς ενώ η ελληνική σημαία είναι σημαία αυξημένου κύρους που ανοίγει τη δυνατότητα πρόσβασης σε συγκεκριμένες αγορές. Από την άλλη πλευρά όμως η δικαιολογητική βάση γι’ αυτή τη στήριξη δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί καθώς ο αριθμός των ελλήνων ναυτικών έχει μειωθεί στους 13.026 εκ των οποίων μόνο 4.000 απασχολούνται στην ποντοπόρο ναυτιλία, ενώ η ναυπηγοεπισκευαστική δραστηριότητα έχει συρρικνωθεί δραματικά. Η σημερινή συνεισφορά της ελληνικής ποντοπόρου ναυτιλίας στην ελληνική οικονομία περιορίζεται, πέρα από τις 4.000 θέσεις εργασίας ελλήνων ναυτικών, σε 12.000 περίπου θέσεις εργασίας στα γραφεία των ναυτιλιακών εταιρειών στην Ελλάδα καθώς και στο εισερχόμενο ναυτιλιακό συνάλλαγμα, το οποίο όμως συνεχώς μειώνεται, ενώ το 50% περίπου επανεξάγεται.
Βασικό στοιχείο της πολιτικής πρότασης αποτελεί μια «νέα εθνική προγραμματική συμφωνία» με τον κλάδο της ναυτιλίας και τον εφοπλιστικό κόσμο, στην κατεύθυνση της αξιοποίησης των συγκριτικών πλεονεκτημάτων της ελληνικής σημαίας, της συσσωρευμένης γνώσης και εμπειρίας του διοικητικού φορέα της ναυτιλίας και της ισχυρής παρουσίας της χώρας σε διεθνή Φόρα και Οργανισμούς. Αυτό η συμφωνία θα περιλαμβάνει πρωτίστως τόσο την ενίσχυση της απασχόλησης Ελλήνων ναυτεργατών στα ποντοπόρα πλοία με κατοχυρωμένα εργασιακά δικαιώματα και Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας, όσο και την αύξηση των οικονομικών εισροών από την ποντοπόρο ναυτιλία στην ελληνική οικονομία και τη διασφάλιση πολλαπλασιαστικών ωφελειών από αυτές τις εισροές.
Η νησιωτική επικράτεια αρχίζει να βιώνει πλέον συνθήκες απομόνωσης όχι μόνο
στα νησιά των λεγόμενες άγονων γραμμών αλλά και στις υπόλοιπες. Η αιτία της κατάστασης θα πρέπει να εντοπιστεί στην παντελή έλλειψη σχεδιασμού από το κράτος, το οποίο εμφανίζεται υποταγμένο στις άναρχες επιλογές των εταιρειών, την ίδια στιγμή που οι κρατικές επιδοτήσεις στην ακτοπλοΐα αυξήθηκαν από τα 30 εκατ. ευρώ το 2004 στα 100 και πλέον εκατ. το 2013, ενώ η συντριπτική πλειοψηφία των ναυτιλιακών εταιρειών βρίσκεται στα πρόθυρα της χρεωκοπίας.
Η πολιτική που προτείνουμε έχει ως αφετηρία της δύο βασικές και αλληλένδετες αρχές: πρώτον το ακτοπλοϊκό δίκτυο (δρομολόγια) ανήκει στο κράτος και δεύτερον λόγω της νησιωτικής ιδιαιτερότητας της χώρας μας οι ακτοπλοϊκές συγκοινωνίες πρέπει να ικανοποιούν τις κοινωνικές και οικονομικές ανάγκες που προκύπτουν από αυτή την ιδιαιτερότητα της χώρας. Βασικά εργαλεία της πολιτικής μας παρέμβασης είναι η δημιουργία:
α) Ο Δημόσιος - Κοινωνικός Φορέας Ακτοπλοΐας, θα διασφαλίσει την απρόσκοπτη μεταφορά ανθρώπων και εμπορευμάτων σε όλη τη νησιωτική επικράτεια ως αδιαπραγμάτευτο κοινωνικό αγαθό και κατά προτεραιότητα τη διασύνδεση των νησιωτικών περιοχών που σήμερα αντιμετωπίζουν συνθήκες απομόνωσης, θα έχει την ευθύνη της αγοράς πλοίων ή της ναυπήγηση τους καθώς και της αξιοποίησης των διαθέσιμων ευρωπαϊκών πόρων με στόχο να πραγματοποιείται η κατασκευή σε ελληνικά ναυπηγεία καθώς και
β) επιτελικού οργάνου για το σχεδιασμό και την υλοποίηση παρεμβάσεων, που θα είναι Δημόσιος Ενιαίος Φορέας Προγραμματισμού, Συντονισμού, Εποπτείας και Ελέγχου Συγκοινωνιακών Υπηρεσιών στα νησιά o οποίος θα αποτελεί εξειδικευμένη υπηρεσία του υπουργείου Ναυτιλίας.
Η μείωση της απασχόλησης κυρίως στην ποντοπόρο ναυτιλία αλλά και στην ακτοπλοΐα αποτελεί την κύρια αιτία για τη μη βιωσιμότητα του Ναυτικού Απομαχικού Ταμείου (ΝΑΤ) αφού για κάθε εν ενεργεία ναυτικό αντιστοιχούν περίπου 4,5 συνταξιούχοι. Η αναθεώρηση της σχέσης εφοπλιστικού κεφαλαίου – ελληνικού κράτους στην κατεύθυνση της ουσιαστικής ενίσχυσης της απασχόλησης των ελλήνων ναυτικών, και η δημιουργία ελεγκτικού μηχανισμού για την είσπραξη των οφειλόμενων εισφορών και την πάταξη της εισφοροδιαφυγής αποτελούν τις αιχμές της πολιτικής μας για τη βιωσιμότητα του ΝΑΤ.
Ο κλάδος της ναυπηγοεπισκευής είναι επίσης πρωταρχικής σημασίας για τη διαμόρφωση εθνικής αναπτυξιακής στρατηγικής. Στο πλαίσιο αυτό προτείνεται η δημιουργία Ενιαίου Δημόσιου Φορέα Ναυπηγοεπισκευαστικής Βιομηχανίας ο οποίος θα στοχεύει στο σχεδιασμό πολιτικών ανάπτυξης του κλάδου, στη συντήρηση, στον εκσυγχρονισμό και στην επέκταση των υποδομών καθώς και στην εξυπηρέτηση των αναγκών της ελληνικής ακτοπλοΐας, της ποντοπόρου ναυτιλίας, του πολεμικού ναυτικού της χώρας και άλλων κλάδων της μεταποίησης που δεν συνδέονται με τη ναυτιλία. Ο ενιαίος δημόσιος φορέας θα διαμορφώσει τους όρους και τις προϋποθέσεις για την ανάληψη από τον ίδιο της ιδιοκτησίας ναυπηγικών μονάδων στρατηγικής σημασίας με όλες τις υποδομές τους, θα προχωρήσει στη διαμόρφωση του απαραίτητου νομοθετικού πλαισίου και στη διεκδίκηση της αποδέσμευσης από περιορισμούς και εξαρτήσεις που υφίστανται στα πλαίσια ευρωπαϊκών αποφάσεων.
Τα λιμάνια της χώρας μπορούν να αποτελέσουν αιχμή του δόρατος στο σχέδιο για την παραγωγική ανασυγκρότηση της οικονομίας. Για τα λιμάνια διεθνούς σημασίας οι προγραμματικοί άξονες του ΣΥΡΙΖΑ περιλαμβάνουν την εκπόνηση ενός σχεδίου ανάπτυξης της λιμενικής βιομηχανίας στην κατεύθυνση της εξυπηρέτησης της παραγωγικής ανασυγκρότησης της οικονομίας, στοιχείο που αποτελεί προϋπόθεση για την ανάδειξη των ελληνικών λιμανιών σε διεθνείς πόλους έλξης φορτίων και επιβατών. Η διατήρηση του δημόσιου ελέγχου των λιμανιών της χώρας αποτελεί στόχο προτεραιότητας εξαιτίας της σημαντικής επίδρασης της λειτουργίας τους στην οικονομική και κοινωνική πραγματικότητα. Η αποτελεσματική ένταξη των μεγάλων λιμανιών της χώρας στο Διευρωπαϊκό Δίκτυο Μεταφορών, η αξιοποίηση και ενίσχυση της γνώσης και της εμπειρίας των εργαζομένων του κλάδου και η κατοχύρωση αξιοπρεπών συνθηκών εργασίας καθώς και η σύνδεση των λιμανιών με τις τοπικές κοινωνίες με την ουσιαστική συμμετοχή τους στη διοίκηση των λιμανιών και την άσκηση κοινωνικού ελέγχου στη λειτουργία τους αποτελούν στόχους προτεραιότητας για την πολιτική μας.
Για τα λιμάνια εθνικής και τοπικής σημασίας θα προχωρήσουμε στη συγκρότηση σχεδίου εθνικής λιμενικής πολιτικής για την αναμόρφωση του λιμενικού συστήματος της χώρας με προτάσεις οι οποίες αναφέρονται στην καταγραφή των μεταφορικών αναγκών της ενδοχώρας, στην ανάπτυξη στρατηγικής για την ακτοπλοϊκή εξυπηρέτηση της επικράτειας καθώς και συγκεκριμένου μακροπρόθεσμου σχεδίου υλοποίησης της, στην εκπόνηση ενός σχεδίου υλοποίησης των αναγκαίων έργων υποδομής και συντήρησης στα λιμάνια στη βάση συγκεκριμένων προτεραιοτήτων και αναγκών με αναφορά στις πηγές χρηματοδότησης αυτών των έργων και στο χρόνο ολοκλήρωσης τους. Για τον λιμενικό σχεδιασμό σε επίπεδο γεωγραφικής περιφέρειας προτείνεται η δημιουργία Νομικών Προσώπων Δημοσίου Δικαίου και την υποστήριξη του έργου ενός αριθμού Λιμενικών Ταμείων.
Η πολιτική μας για τη ναυτική εκπαίδευση βασίζεται σε σχέδιο που στοχεύει στην αντιμετώπιση προβλημάτων που εστιάζονται στις ελλείψεις σε υλικοτεχνικές υποδομές, τον μηχανολογικό και ηλεκτρονικό εξοπλισμό, στα τεράστια κενά στην κάλυψη στοιχειωδών αναγκών σε εκπαιδευτικό αλλά και σε διοικητικό προσωπικό, ακόμα και στην προσαρμογή της βιβλιογραφίας στις σημερινές τεχνολογικές και επιστημονικές εξελίξεις στο χώρο της ναυτιλίας. Για την ουσιαστική αναβάθμιση της ναυτικής εκπαίδευσης απαιτείται η αξιολόγηση των Ακαδημιών Εμπορικού Ναυτικού (ΑΕΝ) με προοπτική την αναδιάρθρωση τους ώστε να ενταχθούν στην ενιαία δημόσια και δωρεάν Ανώτατη Εκπαίδευση καθώς και η συμπερίληψη σε αυτή των κατώτερων πληρωμάτων τα οποία θα περνούν από ένα βασικό στάδιο εκπαίδευσης. Ο αριθμός των εισακτέων στις ΑΕΝ θα είναι ανάλογος με τις πραγματικές ανάγκες της εμπορικής ναυτιλίας.
Ο προσανατολισμός του Υπουργείου Ναυτιλίας και Αιγαίου θα τεθεί στην υπηρεσία των πραγματικών κοινωνικών και οικονομικών αναγκών στη βάση αναπτυξιακού σχεδίου για όλους τους τομείς ευθύνης του Υπουργείου. Η αλλαγή του προσανατολισμού του Υπουργείου θα στηριχθεί στην ενίσχυση των μηχανισμών ελέγχου της ασφάλειας των πλοίων, του θαλάσσιου περιβάλλοντος, της ποιοτικής κατασκευής και συντήρησης λιμενικών υποδομών και των εργασιακών συνθηκών των ναυτικών. Θα υπάρξει σαφής διαχωρισμός των αρμοδιοτήτων των πολιτικών, παραγωγικών υπηρεσιών από τις υπηρεσίες ακτοφυλακής. Οι υπηρεσίες που αφορούν στην εμπορική ναυτιλία θα στελεχωθούν με πολιτικό προσωπικό με την ύπαρξη μεταβατικής περιόδου κατά την οποία θα αξιοποιηθεί η πολύτιμη γνώση και εμπειρία των στελεχών του Λιμενικού Σώματος.
Το Λιμενικό Σώμα – Ελληνική Ακτοφυλακή καλείται αν επιτελέσει ένα σπουδαίο ρόλο γι’ αυτό απαιτείται η ύπαρξη σχεδίου για την αναβάθμιση και τον εκσυγχρονισμό των μέσων του Σώματος με βασικό εργαλείο την ενίσχυση των επισκευαστικών του βάσεων. Το σημερινό πελατειακό σύστημα εισαγωγής στο Λιμενικό Σώμα θα αντικατασταθεί και θα ενταχθεί στο σύστημα πανελλαδικών εξετάσεων. Θα δρομολογηθεί η ίδρυση και λειτουργία Ακαδημίας του Σώματος. Η απεμπλοκή από τον Στρατιωτικό Ποινικό Κώδικα των στελεχών του ΛΣ – ΕΛ. ΑΚΤ., η θέσπιση αξιοκρατικών κριτηρίων για την επιλογή του Αρχηγού του Λιμενικού Σώματος και για τις κρίσεις των στελεχών του, η συμμετοχή των εκπροσώπων των εργαζομένων στις επιτροπές, τα ασφαλιστικά ταμεία και στα υπηρεσιακά συμβούλια είναι άμεσες θεσμικές κατοχυρώσεις για τον εκδημοκρατισμό του Σώματος.
  1. Η κατάσταση στη ναυτιλία
1.1 Διαστάσεις της ναυτιλιακής δραστηριότητας
Η ναυτιλία αποτελεί έναν πολυδιάστατο κλάδο που συνδέεται στενά με πλευρές της οικονομικής και κοινωνικής ζωής της Ελλάδας. Η σημασία της σύνδεσης της με αυτές τις πλευρές διαφοροποιείται στο χρόνο και έχει διαφορετική βαρύτητα γα την κάθε μία από αυτές. Η ανάπτυξη της ναυτιλίας στην Ελλάδα στηρίχτηκε, βεβαίως, στην ικανοποίηση υπαρκτών κοινωνικών και οικονομικών αναγκών, σε ιστορικούς λόγους και στην τεχνογνωσία του εργατικού δυναμικού της χώρας ενώ συνδέθηκε με τις κερδοσκοπικές επιδιώξεις του εφοπλιστικού κεφαλαίου.
Τρεις είναι οι βασικές διαστάσεις της δραστηριότητας του κλάδου, οι οποίες θα πρέπει να αξιολογηθούν ως προς τη συνεισφορά τους στην ελληνική οικονομία και στην εξυπηρέτηση των ευρύτερων κοινωνικών αναγκών της χώρας.
Η πρώτη διάσταση αφορά στη λειτουργία της ναυτιλίας ως εξωγενούς δραστηριότητας, δηλαδή δραστηριότητας που δεν συνδέεται άμεσα με τα μεγέθη και τις εξελίξεις της ελληνικής οικονομίας. Σε αυτή τη διάσταση κατατάσσεται η ποντοπόρος ναυτιλία και η διαμετακομιστική δραστηριότητα στα μεγάλα λιμάνια της χώρας.
Η δεύτερη διάσταση αφορά στη λειτουργία της ναυτιλίας ως δραστηριότητας που εξυπηρετεί τις ανάγκες της ελληνικής οικονομίας, της εδαφικής συνοχής και γενικότερα της κοινωνίας. Σε αυτή τη δεύτερη διάσταση εντάσσεται η ακτοπλοΐα ως μέσο διασύνδεσης των νησιών μεταξύ τους και με την ηπειρωτική ενδοχώρα, οι δραστηριότητες στα λιμάνια που συνδέονται με την εξυπηρέτηση της ακτοπλοΐας και του εισαγωγικού καθώς και του εξαγωγικού εμπορίου της χώρας.
Η τρίτη διάσταση είναι η ναυπηγοεπισκευαστική δραστηριότητα- ναυπηγική βιομηχανία. Σαφώς σχετίζεται άμεσα με τις δύο παραπάνω αλλά έχει ιδιαιτερότητες, δική της δυναμική και σημασία και μπορεί να έχει ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο σε ένα σχέδιο παραγωγικής ανασυγκρότησης της χώρας καθώς μπορεί να αποτελέσει μια βιομηχανία εντάσεως εργασίας.
Σημαντικοί τομείς της ναυτιλιακής δραστηριότητας που συνδέονται τόσο με την εξωγενή όσο και με την ενδογενή διάσταση της ναυτιλιακής δραστηριότητας είναι η λειτουργία του Υπουργείου Ναυτιλίας και Αιγαίου και του Λιμενικού Σώματος – Ελληνικής Ακτοφυλακής.
2. Το όραμα και οι στόχοι μας
2.1 Το όραμα μας:
Η καθιέρωση ενός νέου παραδείγματος στη ναυτιλία που θα μεγιστοποιεί τις ωφέλειες για την οικονομία από την εξωγενή ναυτιλιακή δραστηριότητα και θα θέτει την ενδογενή ναυτιλιακή δραστηριότητα στην εξυπηρέτηση των κοινωνικών αναγκών και του δημοσίου συμφέροντος.
Η διεκδίκηση των οραματικών μας στόχων θα στηριχθεί σε ένα ενεργό κίνημα πολιτών (ναυτεργατών, λιμενεργατών, εργαζομένων σε κάθε δραστηριότητα που σχετίζεται με τη ναυτιλία, νησιωτών και πολιτών των παραθαλάσσιων και παραλιμένιων περιοχών) που θα επιδιώξει την ενίσχυση των ωφελειών για την Εθνική Οικονομία, που μπορούν να προέλθουν από την ποντοπόρο ναυτιλία, την ενεργό δημόσια παρέμβαση στην ακτοπλοΐα προς όφελος των νησιωτών για την εξυπηρέτηση του στόχου της περιφερειακής ανάπτυξης, τη διαμόρφωση ενός σχεδίου ανάπτυξης του λιμενικού συστήματος και της ναυπηγοεπισκευατικής βιομηχανίας και την υλοποίηση τους ως μοχλών ανάπτυξης για την παραγωγική ανασυγκρότηση μέσα από τη δημιουργία σύγχρονων και αποτελεσματικών δομών δημόσιας διοίκησης της Ναυτιλίας.
2.2 Οι στόχοι μας
Στόχος μας είναι ο σχεδιασμός και η υλοποίηση μίας εναλλακτικής πολιτικής για τη ναυτιλία που θα στοχεύει στην εξυπηρέτηση των κοινωνικών αναγκών. Στο πλαίσιο αυτό επιδιώκουμε:
  • Την ενίσχυση της απασχόλησης σε όλους τους τομείς της ναυτιλιακής δραστηριότητας και ειδικότερα σε κλάδους με υψηλή ανεργία στους οποίους ωστόσο η χώρα μας διαθέτει σημαντικό απόθεμα τεχνογνωσίας το οποίο κινδυνεύει να χαθεί, όπως είναι η ναυτεργασία και η ναυπηγοεπισκευή.
  • Την αύξηση των οικονομικών εισροών από την ποντοπόρο ναυτιλία στην ελληνική οικονομία και τη διασφάλιση πολλαπλασιαστικών ωφελειών από αυτές τις εισροές
  • Την αξιοποίηση των πλεονεκτημάτων που προσφέρει η γεωγραφική θέση και οι υποδομές των ελληνικών λιμανιών προκειμένου αυτά να αποτελέσουν μοχλό ανάπτυξης για την ελληνική οικονομία
  • Την υλοποίηση των απαραίτητων έργων υποδομής στα μικρά λιμάνια ώστε να μπορέσουν να ανταποκριθούν στη βασική αποστολή τους ως υποδομές υποστήριξης των δραστηριοτήτων στην περιφέρεια και κυρίως στα νησιά με σεβασμό στην αισθητική του τοπίου και στην ανάγκη για περιβαλλοντική προστασία
  • Τον ανασχεδιασμό του ακτοπλοϊκού δικτύου με συμμετοχή του δημοσίου και των τοπικών κοινωνιών ώστε να αρθεί η απομόνωση μεγάλου μέρους της νησιωτικής επικράτειας ώστε να καταστεί αυτή βιώσιμη για τους κατοίκους και να αποτελέσει πόλο έλξης για νέους ανθρώπους και δραστηριότητες
  • Την αναζωογόνηση της ναυπηγοεπισκευαστικής βιομηχανίας η οποία θα αποτελέσει βασικό πυλώνα για την παραγωγική ανασυγκρότηση της οικονομίας
  • Την αναδιοργάνωση των δημόσιων διοικητικών δομών της ναυτιλίας στα πρότυπα σύγχρονων φορέων – δημοκρατικά οργανωμένων και προσανατολισμένων στην εξυπηρέτηση των αναγκών της κοινωνίας
  • Την αναβάθμιση του Λιμενικού Σώματος προκειμένου να ανταποκριθεί με επιτυχία στο ρόλο του ως Σώμα Ακτοφυλακής με ιδιαίτερη ενίσχυση των δυνατοτήτων του στην προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος και στην έρευνα και διάσωση.
  1. Τα υποκείμενα της πολιτικής μας
Η κατάσταση που επικρατεί σήμερα στο σύνολο σχεδόν των δραστηριοτήτων της ναυτιλίας έχουν καταστήσει σαφή την ανάγκη για αλλαγή του μοντέλου οργάνωσης της ναυτιλιακής δραστηριότητας σε πλατιά κοινωνικά στρώματα. Το αίτημα ωστόσο για αλλαγή μοντέλου δεν μπορεί να ικανοποιηθεί αποκλειστικά και μόνο με κυβερνητικά διατάγματα, αλλά θα πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο γνώσης και διεκδίκησης του κινήματος η ορμή και η αποτελεσματικότητα του οποίου καθορίζει και το βάθος της εφαρμογής της πολιτικής μας. Η διαπίστωση ότι η ναυτιλία σήμερα δεν συνεισφέρει ανάλογα με τις δυνατότητες του κλάδου στην οικονομία, ότι είναι οργανωμένη κατά τρόπο που να προστατεύει επιχειρηματικά συμφέροντα καθώς και η αδυναμία της να καλύψει επιτακτικές κοινωνικές ανάγκες δίνει τη δυνατότητα συγκρότησης μίας πλατιάς συμμαχίας που δεν θα περιλαμβάνει μόνο εκείνα τα υποκείμενα που έχουν άμεση σχέση με τη δραστηριότητα. Τη διεκδίκηση ωστόσο μίας εναλλακτικής πολιτικής για τη ναυτιλία, δεν μπορεί παρά να σηκώσουν κατά κύριο λόγο:
- Οι ναυτεργάτες και οι εργαζόμενοι στη ναυπηγική/ ναυπηγοεπισκευαστική βιομηχανία, οι οποίοι αποτελούν τους κύρια πληττόμενους κλάδους από την κυριαρχία του σημερινού μοντέλου ανάπτυξης της ναυτιλίας καθώς και οι εργαζόμενοι στα λιμάνια οι οποίοι αντιμετωπίζουν σοβαρούς κινδύνους απώλειας κάθε εργασιακού δικαιώματος με την επικράτηση του εργασιακού μοντέλου που εφαρμόζει η COSCO, οι εργαζόμενοι της οποίας θα πρέπει να αποτελέσουν μέρος αυτής της συμμαχίας.
- Οι πολίτες των νησιωτικών και παράκτιων περιοχών μέσα την ενεργό συμμετοχή τους στο σχεδιασμό και στην οργάνωση του ακτοπλοϊκού δικτύου έως και στην παροχή των ακτοπλοϊκών συγκοινωνιών και τους αγώνες τους για την υλοποίηση μίας πολιτικής προς αυτή την κατεύθυνση
- Οι εργαζόμενοι στο δημόσιους φορείς διοίκησης της ναυτιλίας (υπάλληλοι Υπουργείου Ναυτιλίας και Αιγαίου, ΝΑΤ, Οίκου Ναύτου, Ναυτικής Εκπαίδευσης, Πλοηγικής Υπηρεσίας, ΓΕΝΕ) μέσα από τους αγώνες για τη διατήρηση στη δημόσια σφαίρα βασικών κοινωνικών αγαθών και αρμοδιοτήτων ελέγχου καθώς και για την δημιουργία ενός νέου πρότυπου δημόσιας διοίκησης στη ναυτιλία στην υπηρεσία των αναγκών της κοινωνίας
- Το προσωπικό του Λιμενικού Σώματος μέσα από τη διεκδίκηση ενός νέου δημοκρατικού πλαισίου οργάνωσης και λειτουργίας του Σώματος με τη διασφάλιση των υλικών προϋποθέσεων που θα του επιτρέψει να ανταποκριθεί με επιτυχία στην αποστολή του
- Το σύνολο των εργαζομένων που απασχολούνται σε δραστηριότητες σχετικές με τη ναυτιλία (υπάλληλοι ναυτιλιακών επιχειρήσεων, τουριστικών γραφείων, επιχειρήσεων εφοδιασμού κλπ) που πλήττονται από ένα μοντέλο ανάπτυξης της ναυτιλίας που περιορίζει τα πολλαπλασιαστικά οφέλη της ναυτιλίας και την οικονομία και συμπιέζει τους εργαζόμενους και τις διεκδικήσεις τους.
- Οι μικρομεσαίους επιχειρηματίες και επαγγελματίες, που έχουν εξοντωθεί από τις πολιτικές των μνημονίων και αντιλαμβάνονται ότι το κράτος δεν τους προσφέρει πλέον καμία προστασία απέναντι σε μεγάλες πολυεθνικές επιχειρήσεις που προσπαθούν να λειτουργήσουν μονοπωλιακά στη ναυτιλία οδηγώντας τους στον αφανισμό
- Οι τοπικές κοινωνίες στις παραλιμένιες περιοχές, οι οποίες όχι μόνο δεν απολαμβάνουν τα οφέλη που προσδίδει ο πλούτος που παράγουν τα λιμάνια αλλά ακόμα δεν εξυπηρετούν και βασικές τους ανάγκες την ίδια στιγμή που υφίστανται τις κάθε είδους συνέπειες της λιμενικής λειτουργίας.
  1. Το σχέδιο μας
Το σχέδιο μας για ένα νέο παραγωγικό παράδειγμα στη ναυτιλία εντάσσεται στο πλαίσιο των πολιτικών προτεραιοτήτων του ΣΥΡΙΖΑ για την εφαρμογή ενός προγράμματος οικονομικής και κοινωνικής ανόρθωσης, αλλά και παραγωγικής και οικολογικής ανασυγκρότησης, με την σταδιακή αποκατάσταση των όρων ασφαλούς εργασίας και της αξιοπρεπούς διαβίωσης με τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας. Η ανάγκη για ανάπτυξη της περιφέρειας με την ενθάρρυνση μεταξύ άλλων και συνεταιριστικών σχημάτων ως αναπτυξιακών εργαλείων, η φορολόγηση του πλούτου, η ακύρωση των ιδιωτικοποιήσεων και η επαναφορά υπό δημόσιο έλεγχο των επιχειρήσεων στρατηγικής σημασίας, η αναδιάρθρωση, ο εκσυγχρονισμός και η ανασυγκρότηση των πολύ μικρών και μικρομεσαίων επιχειρήσεων, η αποκατάσταση του κοινωνικού κράτους, η επαναφορά και αναβάθμιση του θεσμικού πλαισίου για τις εργασιακές σχέσεις και η ριζική αλλαγή του τρόπου λειτουργίας της δημόσιας διοίκησης αποτελούν κεντρικούς προγραμματικούς στόχους του ΣΥΡΙΖΑ που βρίσκουν πεδίο εφαρμογής στη ναυτιλία.
Στις έξι θεματικές ενότητες του προγράμματος μας για τη ναυτιλία περιέχονται προτάσεις άμεσα υλοποιήσιμες και προτάσεις που έχουν ένα μεσοπρόθεσμο χαρακτήρα.
    1. Ποντοπόρος ναυτιλία
4.1.1 Περιγραφή της κατάστασης
Η ελληνική ναυτιλία συνιστούσε στο παρελθόν κλάδο αιχμής για την ελληνική οικονομία καθώς εξασφάλιζε περισσότερες από 100.000 θέσεις εργασίας Ελλήνων ναυτεργατών και αποτελούσε σημαντική πηγή εισροής πόρων για την οικονομία. Το 1953 άρχισε να διαμορφώνεται, με Συνταγματική ισχύ, ένα θεσμικό πλαίσιο, που έδινε σημαντικά φορολογικά προνόμια στους εφοπλιστές με «αντάλλαγμα» τις θέσεις εργασίας αλλά και την εισροή ναυτιλιακού συναλλάγματος, προερχόμενο κυρίως από τη μισθοδοσία των ναυτικών.
Παράλληλα, οι εφοπλιστές απολάμβαναν τις υπηρεσίες ενός Υπουργείου, αυτό, που σήμερα ονομάζουμε «μιας στάσης», μέσα στο οποίο αντιμετωπίζονταν όλα τα θέματα, σχετικά με το πλοίο (εκπαίδευση ναυτικών, ναυτική εργασία, κοινωνική ασφάλιση- ΝΑΤ & Οίκος Ναύτου- εκπροσώπηση σε διεθνείς οργανισμούς κ.ο.κ.) σε συνδυασμό με την κάλυψη στο εξωτερικό από τα Προξενικά Λιμεναρχεία.
Η αντίστροφη μέτρηση για την αλλαγή αυτής της κατάστασης ξεκίνησε στις αρχές της δεκαετίας του 1980, με τη μεγάλη παγκόσμια ναυτιλιακή κρίση, που είχε ως αποτέλεσμα τον παροπλισμό πολλών «γέρικων» ελληνικών πλοίων και την δραματική αύξηση της ανεργίας των ναυτικών. Με την έναρξη αυτής της κρίσης οι εφοπλιστές επιδιώκουν να μειώσουν το μισθολογικό κόστος του πλοίου και ζητούν τη μείωση των «οργανικών συνθέσεων», δηλαδή τη μείωση των Ελλήνων ναυτικών από το πλοίο. Οι κυβερνήσεις ανταποκρίθηκαν στο αίτημα τους και από την αρχή του 1980 μέχρι και σήμερα να μειωθούν 10 φορές οι οργανικές συνθέσεις με αποτέλεσμα την κατάργηση του κατώτερου πληρώματος (ναύτες κ.α) και αλλά και την αύξηση της ανεργίας σε αξιωματικούς γέφυρας από το 2006 και μετά.
Έτσι, σήμερα:
α) Ο ελληνικός στόλος μειώνεται συνεχώς αφού σύμφωνα με την Ελληνική Στατιστική Αρχή τον Σεπτέμβριο του 2013 τα πλοία με ελληνική σημαία κατέγραψαν νέα μείωση κατά 2.7%. ενώ η Ελληνική Ναυτιλιακή Συνεργασία του Λονδίνου, ανακοίνωσε νέα μείωση του ελληνικού στόλου που αφορά στα μεγάλα εμπορικά πλοία κατά 3,9%. την ώρα που τα πλοία ελληνικής ιδιοκτησίας αυξάνονται κατά 2,6% ( από τα 3.677 ελληνόκτητα μεγάλα εμπορικά πλοία, χωρητικότητας άνω των 1.000 κόρων, μόνο τα 829 ανήκουν στο ελληνικό νηολόγιο). Ενδεικτικό της κατάστασης είναι ότι στο τέλος Δεκεμβρίου 2013 ο ελληνικός στόλος (χωρητικότητας άνω των 100 κόρων) αριθμούσε, σύμφωνα με στοιχεία της Στατιστικής Αρχής, μόλις 1.897 πλοία ενώ το 1980 προ της μεγάλης ναυτιλιακής κρίσης της δεκαετίας του ’80, στο αποκορύφωμα της προσφοράς απασχόλησης, αριθμούσε 3.942 πλοία. Η κυβέρνηση και εφοπλιστικοί κύκλοι υποστηρίζουν ότι η μείωση του αριθμού των πλοίων με ελληνική σημαία οφείλεται στην αύξηση της χωρητικότητας των πλοίων που έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση του αριθμού τους. Αυτό ωστόσο δεν είναι αληθές καθώς παρά την αύξηση της χωρητικότητας των πλοίων ο αριθμός των ελληνόκτητων πλοίων αυξήθηκε ενώ όπως δείχνουν τα στοιχεία μειώθηκε ο αριθμός των πλοίων με ελληνική σημαία.
β) Στο απόγειο της ανάπτυξης της Ελληνικής Ναυτιλίας το 1980, σε 3.942 πλοία, που έφεραν την ελληνική σημαία, υπήρχαν 60.000 θέσεις εργασίας Ελλήνων ναυτικών. Τότε το σύνολο των εν ενεργεία ασφαλισμένων στο ΝΑΤ ανέρχονταν σε 108.000. Δεδομένου ότι ο μέσος όρος ενός «μπάρκου» ήταν 6- 7 μήνες εξασφαλιζόταν απασχόληση για όλο το ναυτεργατικό δυναμικό. Σήμερα, σύμφωνα με την απογραφή ναυτεργατικού δυναμικού του 2012 οι θέσεις εργασίας των Ελλήνων ναυτεργατών έχουν περιοριστεί σε μόλις 13.026 εκ των οποίων η μεγάλη πλειοψηφία (9 – 10.000 στην ακτοπλοία). Στις θέσεις εργασίας που δημιουργεί η ποντοπόρος ναυτιλία στην Ελλάδα θα πρέπει κανείς να προσθέσει και περίπου 12.000 εργαζόμενους στις ναυτιλιακές εταιρείες που είναι εγκατεστημένες στη χώρα μας.
γ) Το ναυτιλιακό συνάλλαγμα βαίνει μειούμενο αφού σύμφωνα με στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδας το 2013 το ναυτιλιακό συνάλλαγμα, που εισέρρευσε ανήλθε σε 12,089 δισεκατομμύρια €, μειωμένο σε σχέση με το 2012 (13,287 δις €) και είναι το μικρότερο ποσό εισροής συναλλάγματος από το 2004 και μετά. Να σημειωθεί δε, ότι από τα ίδια επίσημα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδας προκύπτει ότι κατά μέσο όρο το 48- 50% του εισρεύσαντος συναλλάγματος επανεξάγεται ετησίως για τις ανάγκες των εταιρειών. Οι αίτιες της δραματικής μείωσης της εισροής ναυτιλιακού συναλλάγματος θα πρέπει να αναζητηθούν εκτός από τη δραματική μείωση της απασχόλησης των Ελλήνων ναυτεργατών σε περικοπές μισθών, μειώσεις εξόδων κ.α., που γίνονται στα γραφεία τους και καθώς και στον περιορισμό των επενδύσεων των Ελλήνων εφοπλιστών σε δραστηριότητες εκτός Ναυτιλίας στην χώρα.
δ) Η φορολογία του εφοπλιστικού κεφαλαίου είναι τόσο χαμηλή και οι φοροαπαλλαγές τόσες πολλές που τα 59,9 εκατ. ευρώ έσοδα που εκτιμά ο προϋπολογισμός ότι θα έχει από φόρους πλοίων το 2013, είναι περίπου όσα και τα έσοδα από τη φορολογία των ελλήνων ναυτικών που ανέρχεται στα 57 εκατ. ευρώ. Για το 2014 προσδοκά έσοδα της τάξης των 140 περίπου εκατ. το 2014 από ένα κλάδο που έχει επενδύσει το πρώτο 10 μηνο μόνο του 2013, 14 δισ. ευρώ σε κατασκευές και αγορές πλοίων. Ακόμα όμως και για αυτό το ποσό η κυβέρνηση δεν έχει ετοιμάσει το απαιτούμενο πλαίσιο για την είσπραξη του. Είναι αποκαλυπτικό ότι σε μελέτη, που έγινε για λογαριασμό της Ένωσης Ελλήνων Εφοπλιστών, με στοιχεία του διαστήματος 1998- 2000 αναφερόταν ότι «τα συνολικά φορολογικά έσοδα από την άμεση και έμμεση φορολόγηση των ναυτιλιακών δραστηριοτήτων ανήλθαν το 2000 σε 87 δισ. δρχ. αντιπροσωπεύοντας το 0,8% (!) των συνολικών φορολογικών εσόδων του Δημοσίου».
ε) Κατά το παρελθόν η ελληνική ποντοπόρος ναυτιλία ήταν στενά συνδεδεμένη με τη ναυπηγοεπισκευή προσφέροντας χιλιάδες θέσεις εργασίας. Σήμερα η σχέση αυτή δεν υφίσταται και ο συγκεκριμένος κλάδος για διάφορους λόγους βρίσκεται με μαρασμό.
Στη σημερινή κατάσταση, έτσι όπως έχει διαμορφωθεί, συνέβαλλαν και άλλα στοιχεία που καθόρισαν τις εξελίξεις στην ποντοπόρο ναυτιλία όπως:
  • Η κατάρρευση των χωρών του πρώην ανατολικού μπλοκ, που προσέφερε στους εφοπλιστές πολύ εξειδικευμένο (σε σχέση με τους μέχρι τότε «φθηνούς» Φιλιππινέζους, Αφρικανούς, Πακιστανούς και Ινδούς ναυτικούς) και φθηνό ναυτεργατικό δυναμικό.
  • Η δυνατότητα άντλησης φθηνών κεφαλαίων από τα διεθνή Χρηματιστήρια, που σε συνδυασμό με τη διεθνή νομοθεσία που επέβαλλε αλλαγές στις προδιαγραφές των πλοίων έστρεψαν μεγάλες ναυτιλιακές εταιρείες σε κατασκευές πλοίων, οδηγώντας σε μια μεγάλη ανανέωση του στόλου.
Παρά τη μείωση της συνεισφοράς της ελληνικής ποντοπόρου ναυτιλίας στην ελληνική οικονομία, τα προνόμια που απολαμβάνει ο κλάδος από το ελληνικό κράτος εξακολουθούν να παραμένουν. Το φορολογικό πλαίσιο συνεχίζει να εξασφαλίζει όχι μόνο στις ναυτιλιακές επιχειρήσεις αλλά και για δραστηριότητες που δεν σχετίζονται με τη ναυτιλία σημαντικές φοροαπαλλαγές ενώ το ελληνικό κράτος εξακολουθεί να παρέχει στήριξη με κάθε τρόπο έχοντας ως βασικό εργαλείο γι΄αυτή τη στήριξη το Υπουργείο Ναυτιλίας και Αιγαίου. Η Ελληνική Σημαία ως «ποιοτική σημαία» προσφέρει πρόσβαση σε συγκεκριμένες αγορές διασφαλίζοντας λιγότερους ελέγχους σε «απαιτητικά» λιμάνια, όπως των ΗΠΑ, ενώ ταυτόχρονα η ύπαρξη ενίος αριθμού πλοίων στην ελληνική σημαία τη βοηθά να διατηρήσει τη δυναμική της στον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό (ΙΜΟ) ο οποίος μεταξύ άλλων αποτελεί πεδίο ανταγωνισμού συμφερόντων. Επειδή, ακριβώς, έχει αυτά τα χαρακτηριστικά ο ΙΜΟ και ορισμένα κράτη, προωθούν τα δικά τους συμφέροντα όπως η Ελλάδα τα συμφέροντα της ελληνικής πλοιοκτησίας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιδιώκει συστηματικά να αναλάβει την ενιαία εκπροσώπηση των κρατών μελών της ΕΕ. Μέχρι τώρα η Ελλάδα, η Κύπρος και η Μάλτα, που ελέγχονται ως σημαίες από τον ελληνικό εφοπλισμό, εμφανίζονται αντίθετες σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο προωθώντας την διατήρηση της αυτόνομης κρατικής παρουσίας.
Τελικά, καθώς, οι κυβερνήσεις δεν κατάφεραν (ή δεν θέλησαν) να προχωρήσουν σε μια νέα συμφωνία με τους εφοπλιστές, ιδιαίτερα αυτούς που συνεχίζουν να έχουν ελληνική σημαία στα πλοία τους, η συνεισφορά της Ναυτιλίας στην Ελληνική Οικονομία, που παραδοσιακά σχετιζόταν με την απασχόληση άρχισε να μειώνεται δραματικά.
      1. Στόχοι – Μέτρα - Προτάσεις
Ο στόχος της πολιτικής μας στην ποντοπόρο ναυτιλία θα πρέπει να είναι η αύξηση της συνεισφοράς της στην Εθνική Οικονομία.
Βασικό στοιχείο αυτής της πολιτικής θα αποτελέσει μια ««νέα εθνική προγραμματική συμφωνία» με τον κλάδο της ναυτιλίας και τον εφοπλιστικό κόσμο στην κατεύθυνση της αξιοποίησης των συγκριτικών πλεονεκτημάτων της ελληνικής σημαίας, της συσσωρευμένης γνώσης και εμπειρίας του διοικητικού φορέα της ναυτιλίας και της ισχυρής παρουσίας της χώρας σε διεθνή φόρα και οργανισμούς. Αυτό η συμφωνία θα περιλαμβάνει πρωτίστως την ενίσχυση της απασχόλησης Ελλήνων ναυτεργατών σε ποντοπόρα πλοία με κατοχυρωμένα εργασιακά δικαιώματα και Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας, την αύξηση των οικονομικών εισροών από την ποντοπόρο ναυτιλία στην ελληνική οικονομία και τη διασφάλιση πολλαπλασιαστικών ωφελειών από αυτές τις εισροές.
Για την επίτευξη του στόχου υπάρχει μια δέσμη μέτρων- προτάσεων, άλλες άμεσα υλοποιήσιμων και άλλες μεσοπρόθεσμου χαρακτήρα, τις οποίες παραθέτουμε ακολούθως.
Ειδικότερα, η πολιτική μας στο χώρο της ποντοπόρου ναυτιλίας στοχεύει σε:
  • Ανασχεδιασμό της ναυτιλιακής πολιτικής της χώρας μας όπως αυτή θα εκφράζεται στα διεθνή όργανα και οργανισμούς με βασικούς άξονες την καθιέρωση ίσης αμοιβής για ίση εργασία και τη λήψη μέτρων σε περιφερειακό, ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο για τον περιορισμό και την εξάλειψη των σημαιών ευκαιρίας που αποτελούν τον υπ’ αριθμό ένα κίνδυνο για την ασφάλεια της ανθρώπινης ζωής, την πρόκληση θαλάσσιων οικολογικών καταστροφών, τον αθέμιτο ανταγωνισμό, την άνιση αμοιβή των Ναυτεργατών και την συστηματική περιθωριοποίηση και εξαφάνιση των εθνικών Ναυτεργατών στις ανεπτυγμένες ναυτιλιακά χώρες.
  • Κατάργηση όσων φοροαπαλλαγών δεν σχετίζονται με τη ναυτιλιακή δραστηριότητα και επανεξέταση από μηδενική βάση όλων των φορολογικών απαλλαγών και της σχετικής νομοθεσίας των εφοπλιστών και των ναυτιλιακών εταιριών στην κατεύθυνση να συμβάλλουν σύμφωνα με τις πραγματικές τους δυνατότητες στην οικονομία της χώρας μας.
  • Κατάργηση του νόμου 2687/53 και του άρθρου 13 των Εγκριτικών Πράξεων κατά την συνταγματική αναθεώρηση.
  • Κατάργηση των διμερών συμβάσεων και των μειωμένων οργανικών συνθέσεων που έχουν διαμορφωθεί και δεν ανταποκρίνονται στις ανάγκες της ασφάλειας, της λειτουργίας και της συντήρησης των πλοίων, ώστε να αυξηθούν οι θέσεις εργασίας των Ελλήνων ναυτεργατών.
  • Επέκταση του νόμου 1264/82 και στο ναυτεργατικό συνδικαλιστικό κίνημα παίρνοντας μόνο υπόψη τις ιδιαιτερότητες του επαγγέλματος (κατοχύρωση απλής αναλογικής , Συλλογική ηγεσία και δομή στην ΠΝΟ, κατάργηση των αναχρονιστικών και αντιδημοκρατικών περιορισμών εκλεγμένων αντιπροσώπων κ.λπ).
  • Ανάδειξη της ποιότητας και του κύρους του Ελληνικού νηολόγιου, για την προσέλκυση πλοίων στην ελληνική σημαία.
  • Κάλυψη των θέσεων εργασίας σε όλα τα πλοία από ναυτεργάτες με κατοχυρωμένα και συγκροτημένα συνδικαλιστικά και κοινωνικά δικαιώματα και με απασχόληση που θα καλύπτει το σύνολο των θέσεων εργασίας.
  • Ενίσχυση της παρουσίας της χώρας σε διεθνείς Οργανισμούς στα θέματα της Ναυτιλίας, με στόχο την προώθηση των συμφερόντων της χώρας.
  • Διερεύνηση όλων των δυνατοτήτων για την ενίσχυση των πολλαπλασιαστικών ωφελειών της Εθνικής Οικονομίας από την ποντοπόρο ναυτιλία με την ανάπτυξη ή ενίσχυση διαφόρων δομών και δραστηριοτήτων.
  • Ριζικό εκσυγχρονισμός της Ναυτικής Νομοθεσίας και του ναυτικού επαγγέλματος με την ουσιαστική αναθεώρηση των Κ.Δ.Ν.Δ – Κ.Ι.Ν.Δ, του εσωτερικού κανονισμού πλοίων και την κατάργηση των πειθαρχικών συμβουλίων.
  • Μετάβαση στην οικολογική ενέργεια με χρήση φιλικών για το περιβάλλον καυσίμων, αυστηροποίηση της κοινοτικής και διεθνούς νομοθεσίας για την ασφάλεια των πλοίων.
4.2 Ακτοπλοΐα
4.2.1. Περιγραφή της κατάστασης
Η Ακτοπλοΐα αποτελεί κλειδί για την ανάπτυξη της νησιωτικής Ελλάδας καθώς συνδέει τα νησιά μεταξύ τους και με την ηπειρωτική Ελλάδα. Γι’ αυτό και απαιτείται- και ως ένα σημαντικό βαθμό γίνεται αποδεκτό και από την ΕΕ- να υπάρχει κρατική παρέμβαση με διάφορες μορφές (επιβολή υποχρεώσεων δημόσιας υπηρεσίας, επιδοτήσεις, κρατικές εταιρείες κ.α.). Προκειμένου να περιγραφεί η κατάσταση του κλάδου θα πρέπει να γίνει αναφορά σε τρεις σημαντικούς σταθμούς στην ανάπτυξη της ακτοπλοικής δραστηριότητας: Οι σταθμοί αυτοί αναφέρονται:
Ναυάγιο του πλοίου Ηράκλειο
Στο πολύνεκρο ναυάγιο του πλοίου «Ηράκλειο» (Δεκέμβρης 1966), που αποτέλεσε την αφετηρία μεγάλων θεσμικών αλλαγών (καθιέρωση ορίου ηλικίας ακτοπλοϊκών πλοίων, απαγορευτικού λόγω καιρού κ.α.) αλλά και ανατροπών στην αγορά καθώς πολλές εταιρείες σταδιακά εξαφανίστηκαν («Αφοί Τυπάλδου», «Ακτοπλοΐα Καβουνίδη», «Ευθυμιάδη» κ.α) ενώ εμφανίστηκαν οι πρώτες εταιρείες λαϊκής βάσης (ΑΝΕΚ- 1967, Μινωικές Γραμμές-1972 κ.ο.κ).
Μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 1970 είχαν δημιουργηθεί πολλές εταιρείες λαϊκής βάσης σε πολλά νησιά του Αιγαίου και του Ιονίου, χωρίς ωστόσο ουσιαστική λαϊκή συμμετοχή καθώς «επιφανείς» πολίτες αναλάμβαναν την ίδρυση της εταιρείας, συγκέντρωναν χρήματα από τους πολίτες και προχωρούσαν στη σύναψη δανείου για την αγορά πλοίου. Η απουσία διαδικασιών κοινωνικού ελέγχου και διαφάνειας σε όλες αυτές τις εταιρείες, είχε ως αποτέλεσμα ο έλεγχος τους να περνάει σταδιακά σε συγκεκριμένα πρόσωπα παρακάμπτοντας με διάφορους τρόπους καταστατικούς όρους της λειτουργίας των εταιρειών. Αποτέλεσμα αυτής της κατάστασης ήταν μέσα σε μια δεκαετία κυρίως λόγω της κακοδιαχείρισης η μια μετά την άλλη οι Ανώνυμες Εταιρείες Λαϊκής Βάσης άρχισαν να καταρρέουν και να ακινητοποιούνται πλοία τους. Την δεκαετία του 1980, οι κυβερνήσεις για να μπορέσουν να κινήσουν εγκαταλελειμμένα πλοία χρεωκοπημένων εταιρειών λαϊκής βάσης δημιουργούν μέσω της ΕΤΒΑ την κρατική «Ελληνική Ακτοπλοΐα», η ΕΤΒΑ τα αγόραζε και περνούσαν στην «Ελληνική Ακτοπλοΐα», που έφτασε να διαχειρίζεται το 1986 έναν στόλο 8 πλοίων, όμως, οι καταγγελίες για κακοδιαχείριση και οικονομικά σκάνδαλα οδήγησαν στη διάλυση της εταιρείας στις αρχές της δεκαετίας του 1990. Στη δεκαετία του 1990 οι εταιρείες λαϊκής βάσης, που είχαν διασωθεί (ΑΝΕΚ, Μινωικές, ΝΕΛ κ.α.) έχοντας πλέον περάσει στον πλήρη έλεγχο ιδιωτών αρχίζουν να αντλούν σημαντικά κεφάλαια από το Χρηματιστήριο και να προχωράνε σε επενδύσεις, από τις οποίες πολλές εξαιρετικά ασύμφορες.
Στα τέλη της δεκαετίας του 1990, υλοποιείται σχέδιο απορρόφησης όλων των μεμονωμένων πλοιοκτητών από μια εταιρεία, την περίφημη Minoan Flying Dolphin με μοχλό πίεσης τα δάνειά τους σε κρατικές τράπεζες (Εθνική, Εμπορική) και επιτυγχάνεται μια μεγάλη συγκέντρωση της αγοράς.
Ναυάγιο του πλοίου «Εξπρες Σάμινα».
Η κατάσταση αυτή θα ανατραπεί με το πολύνεκρο ναυάγιο του «Εξπρες Σάμινα». Μετά το ναυάγιο του «Εξπρές Σάμινα» αλλάζει ριζικά το θεσμικό πλαίσιο. Γίνεται η «απελευθέρωση» των ακτοπλοϊκών συγκοινωνιών (αίρεται το cabotage, δηλαδή το προνόμιο στην ακτοπλοΐα, που είχε μέχρι το 2004 η χώρα μας, επιτρέποντας μόνο στα υπό ελληνική σημαία πλοία να εκτελούν ακτοπλοϊκό έργο) και το νέο πλαίσιο εναρμονίζεται με τον ευρωπαϊκό Κανονισμό 3577/92 με το νόμο 2932/01.
Ωστόσο, η «απελευθέρωση» σε ένα διαμορφωμένο ολιγοπωλιακό καθεστώς έχει καταστροφικές συνέπειες: Το 1991 επιδοτούντο 18 ακτοπλοϊκές γραμμές με κόστος σε € 1.320.000, το 2002 επιδοτούντο 45 γραμμές με κόστος 12 εκατομ. € και το 2003, πρώτο χρόνο εφαρμογής του νόμου, επιδοτούντο 72 γραμμές με αύξηση του κόστους κατά 300% σε 38 εκατομ. €!. Αυτό γίνεται καθώς οι εταιρείες δεν εκδηλώνουν ενδιαφέρον για γραμμές με την διαδικασία της «ελεύθερης δρομολόγησης» «σπρώχνοντας» το κράτος να τις προσφέρει μέσω διαγωνισμών με επιδότηση. Οι επιδοτήσεις συνεχώς αυξάνονται και φτάνουν το 2010- 2011 στα 110 εκατομ. € ώστε να αποτελέσουν ουσιαστικά χρηματοδότηση των εταιρειών, που κάτω από το βάρος αλόγιστων και ασύμφορων επενδύσεων τη «χρυσή δεκαετία του 1990» έχουν αρχίσει να καταρρέουν και κάποιοι μεμονωμένοι εφοπλιστές (Αγούδημος, Μανούσης) να αποσύρονται.
Το ολιγοπωλιακό καθεστώς της ακτοπλοΐας έχει ως αποτέλεσμα να αυξηθούν υπέρμετρα οι τιμές των εισιτηρίων, να αυξηθούν οι επιδοτήσεις και να υποβαθμιστεί η ποιότητα των υπηρεσιών που προσφέρουν τα πλοία.
Τα χρόνια της κρίσης
Έτσι, φτάσαμε στα χρόνια της κρίσης. Οι εταιρείες πλέον έχουν περάσει στον πλήρη έλεγχο τραπεζών (ΝΕΛ, ΑΝΕΚ, Attica) ή σε ξένα συμφέροντα (Μινωικές- Grimaldi). Μάλιστα, τα πρόσφατα οικονομικά στοιχεία τους δείχνουν ότι οι περισσότερες βρίσκονται στο «κόκκινο» και αναζητούν σωτηρία σε αντικατάσταση των Ελλήνων ναυτεργατών με χαμηλόμισθους αλλοδαπούς, πράγμα, που ήδη ξεκίνησε με μνημονιακό νόμο στην Αδριατική. Στην κατάσταση στην οποία βρέθηκαν οι εταιρείες συνέβαλλαν κατά κύριο λόγο λανθασμένες επενδυτικές τους επιλογές (άστοχες παραγγελίες πλοίων, αλόγιστες εξαγορές), οι πολιτικές των κυβερνήσεων και μια σειρά άλλων αιτιών, όπως οι αυξήσεις στις τιμές των καυσίμων που οφείλονται σε μεγάλο βαθμό στην ύπαρξη καρτέλ στην αγορά πετρελαιοειδών καθώς και η μείωση της επιβατικής κίνησης (μετακινήσεις επιβατών εσωτερικού και κατάρρευση εσωτερικού τουρισμού) που ήρθε ως αποτέλεσμα των μνημονιακών πολιτικών λιτότητας. Στο παρόν οι ακτοπλοικές εταιρείες έχασαν την αυτοτέλειά τους και έχουν ουσιαστικά περάσει τον έλεγχο των τραπεζών, που τις έχουν δανείσει με υπέρογκα ποσά και σε αντάλλαγμα έχουν πάρει ποσοστό του μετοχικού τους κεφαλαίου.
Θύματα αυτής της κατάστασης είναι κυρίως οι νησιώτες και γενικότερα το επιβατικό κοινό που έχει ως αφετηρία ή προορισμό μεγάλο μέρος της νησιωτικής επικράτειας. Σήμερα ακόμα και πολυπληθή νησιά αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα εξυπηρέτησης. Ιδιαίτερα τους χειμερινούς μήνες, λόγω της μείωσης δρομολογίων τα νησιά γνωρίζουν συνθήκες απομόνωσης, οι οποίες επιτείνουν το πρόβλημα καθώς παραγωγικές και κοινωνικές δραστηριότητες δεν μπορούν να εξυπηρετηθούν με αποτέλεσμα οι κάτοικοι να εγκαταλείπουν τα απομονωμένα νησιά και να μειώνεται περαιτέρω η κίνηση. Η αιτία της κατάστασης θα πρέπει να εντοπιστεί κυρίως στην παντελή έλλειψη σχεδιασμού από το κράτος, το οποίο εμφανίζεται υποταγμένο στις άναρχες επιλογές των εταιρειών.
4.2.2. Στόχοι – Μέτρα - Προτάσεις
Η πολιτική που προτείνουμε έχει ως αφετηρία της δύο βασικές και αλληλένδετες αρχές: πρώτον το ακτοπλοϊκό δίκτυο ανήκει στο κράτος και δεύτερον λόγω της νησιωτική ιδιαιτερότητα της χώρας μας οι ακτοπλοϊκές συγκοινωνίες πρέπει να ικανοποιούν τις κοινωνικές και οικονομικές ανάγκες που προκύπτουν από αυτή την ιδιαιτερότητα της χώρας. 
Επιδιώκουμε την οργάνωση ενός συστήματος παροχής ακτοπλοϊκών υπηρεσιών ως απαραίτητου κοινωνικού αγαθού και όχι την παροχή μιας εμπορεύσιμης υπηρεσίας με αποκλειστικό σκοπό το κέρδος. Έμπρακτη εφαρμογή του συνταγματικού άρθρου 101, παρ. 4 για «τις νησιωτικές περιοχές».
Η ακτοπλοΐα αποτελεί το βασικό μέσο ικανοποίησης των αναγκών των νησιών αλλά όχι και το μοναδικό. Ένα ολοκληρωμένο σύστημα παροχής των αναγκαίων υπηρεσιών προϋποθέτει:
α) οργανωμένο και σχεδιασμένο ακτοπλοϊκό δίκτυο με τακτικές, προγραμματισμένες, γρήγορες και ασφαλείς συνδέσεις,
β) ενθάρρυνση και ενίσχυση της χρησιμοποίησης και άλλων μέσων, όπως υδροπλάνα, ελικόπτερα, κλπ για την κάλυψη ειδικών αναγκών.
γ) επίλυση του προβλήματος του υψηλού κόστους των καυσίμων που επιβαρύνει τα ναύλα, με παρέμβαση του κράτους.
δ) εκσυγχρονισμό και ενίσχυση των λιμενικών υποδομών των νησιών μας και βελτιωτικά έργα σύνδεσης τους με τα οδικά και αεροπορικά δίκτυα όπου τα τελευταία υπάρχουν. Έχει χαθεί πολύτιμος χρόνος σε αυτό το επίπεδο και τα λιμάνια διαθέτουν αναχρονιστικές υποδομές, ενώ καλούνται να υποδεχθούν και να εξυπηρετήσουν σύγχρονα πλοία.
Οι λιμενικές υποδομές αποτελούν μέρος του εθνικού πλούτου της χώρας και είναι ζωτικής σημασίας για την άσκηση του κατά θάλασσα εμπορίου και της ακτοπλοϊκής δραστηριότητας. Αλλά ειδικά κατά την περίοδο 2009 – 2012 η μεν αρμόδια για την άσκηση λιμενικής πολιτικής Υπηρεσία του τέως ΥΕΝ υποβαθμίσθηκε, ο δε τομέας της συντήρησης, αναβάθμισης και ανανέωσης του λιμενικού δυναμικού της χώρας υπέστη πρωτοφανή καθίζηση.
Για την επίτευξη των στόχων της πολιτικής μας έχουμε ολοκληρωμένο πρόγραμμα παρεμβάσεων- προτάσεων, οι οποίες δεν είναι δυνατό να κατανεμηθούν σε άμεσες και μεσοπρόθεσμες λόγω των ιδιαιτεροτήτων και της ρευστότητας στον ακτοπλοϊκό κλάδο.
  • Επιδιώκουμε την τροποποίηση του Ευρωπαϊκού Κανονισμού 3577/92, ιδιαίτέρως όσν αφορά στα θέματα της ακτοπλοΐας εν συνόλω, με βάση τη νησιωτική ιδιαιτερότητα της χώρας και τη συνταγματικώς κατοχυρωμένη αρχή της και εφόσον κριθεί αναγκαίο θα διεκδικήσουμε εξαιρέσεις από διατάξεις του
  • Ο Δημόσιος - Κοινωνικός Φορέας Ακτοπλοΐας, θα διασφαλίσει την απρόσκοπτη μεταφορά ανθρώπων και εμπορευμάτων σε όλη τη νησιωτική επικράτεια ως αδιαπραγμάτευτο κοινωνικό αγαθό και κατά προτεραιότητα τη διασύνδεση των νησιωτικών περιοχών που σήμερα αντιμετωπίζουν συνθήκες απομόνωσης, με ευθύνη την αγορά πλοίων ή τη ναυπήγηση τους και με την αξιοποίηση των διαθέσιμων ευρωπαϊκών πόρων με στόχο να πραγματοποιείται η κατασκευή σε ελληνικά ναυπηγεία σε συνεργασία με τον ενιαίο φορέα ναυπηγοεπισκευαστικής βιομηχανίας . Τα πλοία αυτά, θα διαχειρίζεται ο ίδιος όπως συμβαίνει στη Φινλανδία.  Ο φορέας αυτός, όμως, μπορεί  να αναθέτει τη διαχείριση κάποιων απ’ αυτά τα πλοία με leasing ή με προγραμματικές συμφωνίες στην τοπική αυτοδιοίκηση, όπως συμβαίνει στη Δανία ή και σε άλλους φορείς όπως εταιρίες λαϊκής βάσης νέου τύπου με συμμετοχή και της Αυτοδιοίκησης.
  • Δημιουργούμε επιτελικό όργανο για το σχεδιασμό και την υλοποίηση παρεμβάσεων, που θα είναι Δημόσιος Ενιαίος Φορέας Προγραμματισμού, Συντονισμού, Εποπτείας και Ελέγχου Συγκοινωνιακών Υπηρεσιών στα νησιά, ο οποίος θα αποτελεί εξειδικευμένη υπηρεσία του υπουργείου Ναυτιλίας.
  • Προχωράμε στο σχεδιασμό των ακτοπλοϊκού δικτύου σε επίπεδο περιφέρειας με την κατάργηση του Συμβουλίου Ακτοπλοϊκών Συγκοινωνιών και τη θεσμοθέτηση νέου γνωμοδοτικού οργάνου με βαρύνουσα συμμετοχή της Τοπικής Αυτοδιοίκησης των Νησιωτικών Περιοχών, ώστε να μεταφέρεται σε κεντρικό επίπεδο ο περιφερειακός σχεδιασμός και να υλοποιείται ο κεντρικός ακτοπλοϊκός σχεδιασμός.
  • Προχωράμε σε άμεση κατάργηση των διατάξεων του μνημονιακού νόμου 4150/13 για την ακτοπλοΐα, με τον οποίο καταργήθηκε η υποχρεωτική 10μηνη δρομολόγηση πλοίων, θεσμοθετήθηκε η 4μηνη δρομολόγηση ταχυπλόων, μειώθηκε δραματικά η απασχόληση των ναυτεργατών.
  • Δημιουργούμε «σύστημα ορθολογικής διαμόρφωσης των τιμών των εισιτηρίων» με βάση τη σχέση «κόστη/προσδοκώμενες ωφέλειες/καλυπτόμενες ανάγκες», στην κατεύθυνση της μείωσης των τιμών των εισιτηρίων
  • Δημιουργούμε ενιαίο ηλεκτρονικό σύστημα καταχώρησης και ελέγχου των στοιχείων που αφορούν στην ακτοπλοϊκή διακίνηση (εισιτήρια και ναύλα οχημάτων, πλήρη στοιχεία επιβατών και οχημάτων, κράτηση/απόδοση φόρων κλπ) με κατοχύρωση ελέγχου από τα υπουργεία Οικονομίας και Ναυτιλίας.
  • Καθιέρωση ανώτατης τιμής τιμολόγησης στα ακτοπλοϊκά εισιτήρια και αυστηρή εφαρμογή κανόνων και προϋποθέσεων για την διαμόρφωση των τιμών(πλαφόν-με συνοδευτικό μαθηματικό τύπο διαμόρφωσης του ανά δρομολόγιο και ανά πλοίο).
  • Διασφαλίζουμε την ποιότητα και αξιοπλοΐα των πλοίων με αυστηρούς, αντικειμενικούς ελέγχους μέσα από διαφανείς και αξιόπιστες διαδικασίες και δημόσιους ελεγκτικούς μηχανισμούς.
  • Διασφαλίζουμε την έγκαιρη γνωστοποίηση των δρομολογίων της δρομολογιακής περιόδου, διότι έχει διαπιστωθεί ότι δημιουργείται μεγάλο πρόβλημα στις τοπικές οικονομίες από την καθυστερημένη γνωστοποίηση των καλοκαιρινών δρομολογίων.
  • Επιβάλλουμε υποχρέωση δημόσιας υπηρεσίας σε όποιες γραμμές κρίνεται ότι υπάρχει ανάγκη άμεσης παρέμβασης κατ’ εφαρμογή των διατάξεων του ισχύοντος νόμου 2932/01
  • Εξασφαλίζουμε την παροχή ιατρικών υπηρεσιών εντός του πλοίου κατά τη διάρκεια του ταξιδιού, τόσο για τους εργαζόμενους όσο και για τους επιβάτες.
  • Ενθαρρύνουμε και ενισχύουμε της χρησιμοποίηση και άλλων μέσων όπως υδροπλάνα, ελικόπτερα κ.λπ. για την κάλυψη ειδικών αναγκών.
  • Αντιμετωπίζουμε τις πρακτικές καρτέλ των εταιρειών πετρελαιοειδών για τον έλεγχο του κόστους των καυσίμων.
  • Εφαρμόζουμε αυστηρά και απαρέγκλιτα την 10μηνη απασχόληση όπως αυτή προβλέπεται για τα Ακτοπλοϊκά πλοία σύμφωνα με τον νόμο 3569/2007.
  • Καταργούμε όλες τις ειδικές συνθέσεις σε όλο το φάσμα της επιβατηγού ναυτιλίας (Ακτοπλοΐα, Κρουαζιερόπλοια, Πορθμεία, Ε/Γ-Ο/Γ πλοία διεθνών γραμμών) η οποία κρίνεται επιβεβλημένη για την προστασία της ανθρώπινης ζωής στην θάλασσα, την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας και την προστασία του Ναυτικού επαγγέλματος.
  • Εξετάζουμε σύμφωνα με τις ανάγκες των πλοίων (σε ορισμένες κατηγορίες) τη χρησιμοποίηση διπλών πληρωμάτων όπως ισχύει στα ταχύπλοα κατά την θερινή περίοδο.
  • Ξεκινάμε άμεσα την εξέταση του «μεταφορικού ισοδύναμου όσον αφορά τη δυνατότητα υλοποίησης του με βάση τα ελληνικά νησιωτικά δεδομένα.

Ο ΣΥΡΙΖΑ στο πλαίσιο της πολιτικής του για την εξυγίανση του χρηματοπιστωτικού συστήματος και για την αντιμετώπιση των κόκκινων επιχειρηματικών δανείων , θα αντιμετωπίσει το πρόβλημα του υπέρογκου δανεισμού των ακτοπλοϊκών εταιρειών στην κατεύθυνση της κάλυψης των αναγκών της νησιωτικής περιφέρειας με βάση την αρχή της εξυπηρέτησης του Δημοσίου συμφέροντος.
4.3 Απασχόληση- Ασφάλιση – Υγειονομική περίθαλψη των ναυτικών και των οικογενειών τους

4.3.1 Περιγραφή της κατάστασης
α) Η απασχόληση των ναυτικών έχει μειωθεί δραματικά αφού από τις 115.000 ναυτικούς της δεκαετίας του 1980 σήμερα στη ναυτιλία απασχολούνται μόλις 14.000 ναυτικοί εκ των οποίων οι 4.500 απασχολούνται στην ποντοπόρο ναυτιλία, ενώ η ανεργία των ναυτικών ανέρχεται στο 25% των ενεργεία ναυτικών. Σήμερα, μάλιστα, η ανεργία πλήττει ακόμα και τους αξιωματικούς, με ιδιαίτερη ένταση σε πλοιάρχους Γ’ (ανθυποπλοίαρχοι) και πλοιάρχους Β (υποπλοίαρχοι).
β) Οι αλλεπάλληλες μειώσεις των συντάξεων των ναυτικών έχουν φτάσει το 40%, με ενδεικτική την τελευταία μείωση του 7% από το πρώτο ευρώ που συμπεριέλαβε και συντάξεις των 400€ και των 350€. Η μείωση της απασχόλησης των ελλήνων ναυτικών έχει ως αποτέλεσμα το ΝΑΤ να επιβαρύνει τον κρατικό προϋπολογισμό κατά 1,4 δις € αφού τα έσοδά του ανέρχονται σε 100.000.000€ και τα έξοδά του σε 1,5 δις €. Αυτό οφείλεται κατά κύριο λόγο στην αλλαγή της σχέσης των εν ενεργεία ναυτικών με τους συνταξιούχους. Σήμερα σε κάθε έναν ενεργεία ναυτικό ασφαλισμένο στο ΝΑΤ αντιστοιχούν περίπου 4,5 συνταξιούχοι. Οι 85.000 ναυτικοί της δεκαετίας του ’70 είναι σήμερα 15.000 και οι 17.000 συνταξιούχοι της ίδιας δεκαετίας είναι σήμερα 75.000. Επιπλέον βεβαιωμένες οφειλές προς το ΝΑΤ ύψους 150.000.000 € δεν εισπράττονται.
γ) Το Γραφείο Ευρέσεως Ναυτικής Εργασίας (ΓΕΝΕ) απαξιώνεται συστηματικά καλλιεργώντας το έδαφος για την ανάπτυξη κυκλωμάτων μεσιτείας και δουλεμπορίας αλλά και της πλήρους ασυδοσίας των εφοπλιστών. Παράλληλα με την οικονομική κατάρρευση έχει επέλθει και οργανωτική κατάρρευση στο ΝΑΤ . Το προσωπικό μειώνεται συνεχώς ενώ ισολογισμοί έχουν να κλείσουν από το 2002 και των Ταμείων Προνοίας από το 1995-1996.
δ) Οι παρεχόμενες υγειονομικές υπηρεσίες προς τους ασφαλισμένους και τις οικογένειες τους υποβαθμίστηκαν.
Στόχοι – Μέτρα - Προτάσεις
Η αποτελεσματική επίλυση του προβλήματος του ετήσιου ελλείμματος των 1,4 δις. ευρώ του Ναυτικού Απομαχικού Ταμείου (NAT) είναι άμεσα συνδεδεμένη με την ουσιαστική αύξηση της απασχόλησης των ναυτικών. Η αύξηση αυτή συνδέεται κατά κύριο λόγο με την ποντοπόρο ναυτιλία καθώς οι μεγάλες απώλειες θέσεων εργασίας προέρχονται από αυτό το χώρο, με την αντικατάσταση ελληνικών πληρωμάτων με χαμηλόμισθους αλλοδαπούς. Έχει ήδη αναφερθεί ότι οι σχέσεις της ποντοπόρου ναυτιλίας που απολαμβάνει προνομίων από το ελληνικό κράτος, με το ελληνικό δημόσιο, θα επανακαθοριστεί από μια κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ με στόχο την αύξηση των ωφελειών για το δημόσιο με πρώτη προτεραιότητα την αύξηση της απασχόλησης.
Αναφορικά με το ΝΑΤ, στους στόχους της πολιτικής μας θα πρέπει να ενταχθεί και η πλήρης οργανωτική στήριξη και αναδιάρθρωση του ΝΑΤ στην κατεύθυνση της χρηστής διαχείρισης, της είσπραξης των εσόδων και της παροχής των βέλτιστων υπηρεσιών προς τους ασφαλισμένους. Η ένταξη του ΝΑΤ στο Υπουργείο Ναυτιλίας και Αιγαίου θα δώσει τη δυνατότητα χάραξης μιας ενιαίας πολιτικής στο θέμα της απασχόλησης και της ασφάλισης των ναυτικών αφού όλα τα θέματα που αφορούν στην ναυτεργασία ρυθμίζονται από αυτό το Υπουργείο. Σημειώνεται ότι η ένταξη του ΝΑΤ στο Υπουργείο Εργασίας και η πρόταση για συγχώνευση του με άλλα ασφαλιστικά ταμεία δεν επιφέρει κάποιο όφελος καθώς οι ιδιαιτερότητες του ασφαλιστικού συστήματος των ναυτικών δεν επιτρέπει την επίτευξη οικονομιών κλίμακος.
Η αναβάθμιση των υπηρεσιών του ενταγμένου στον ΟΝΝΕ, Γραφείου Ευρέσεως Ναυτικής Εργασίας (ΓΕΝΕ), αποτελεί κεντρικό στόχο της πολιτικής μας . Το ΓΕΝΕ το οποίο είχε απαξιωθεί στο πλαίσιο της πολιτικής υποβάθμισης κάθε δημόσιας δομής, με την αποψίλωση του σε προσωπικό αλλά και με την εξυπηρέτηση της λογικής της αυτορύθμισης της αγοράς εργασίας έχει οδηγήσει τους ναυτικούς σε κυκλώματα δουλεμπορίας προκειμένου να αναζητήσουν εργασία.
Κεντρικός στόχος είναι η αναβάθμιση και η βελτίωση τουλάχιστον στο επίπεδο των άλλων ταμείων, των παροχών σε χρήμα του ΟΝΝΕ στους ανέργους και συνταξιούχους ναυτικούς και στις οικογένειες τους .
Οι προτάσεις μας για την ασφάλιση, την υγειονομική περίθαλψη των ναυτικών και για την εργασία τους είναι κατά φορέα οι ακόλουθες:
Ναυτικό Απομαχικό Ταμείο (ΝΑΤ)
  • Επανένταξη του ΝΑΤ στο Υπουργείο Ναυτιλίας και Αιγαίου, όπως αυτό προβλέπεται στην προγραμματική διακήρυξη του ΣΥΡΙΖΑ.
  • Αποκατάσταση κατ΄αρχήν των κατώτερων συντάξεων του ΝΑΤ 1 και επαναφορά των ορίων ηλικίας όπως ίσχυε πρίν με τον νόμο 792/1978.
  • Μέτρα για την στήριξη και ενίσχυση του ΚΕΑΝ και αποτροπή της συγχώνευσης και κατάργησής του.
  • Άμεση ενίσχυση της χρηματοδότησης των Ταμείων Πρόνοιας Αξιωματικών και Κατωτέρων Πληρωμάτων, έτσι ώστε οι δικαιούχοι Ναυτεργάτες να παίρνουν τα εφάπαξ «εν ζωή».
  • Απλοποίηση και κωδικοποίηση του νομοθετικού πλαισίου.
  • Αύξηση των εισφορών των εφοπλιστών υπέρ ΝΑΤ στο επίπεδο των εισφορών αντίστοιχων κλάδων στον χερσαίο χώρο που είναι ενταγμένοι στα βαρέα και ανθυγιεινά.
  • Κατάργηση των εγκριτικών πράξεων που μειώνουν τις οργανικές συνθέσεις καθώς επίσης και των ειδικών συνθέσεων, πάταξη της εισφοροδιαφυγής και της μαύρης ανασφάλιστης εργασίας.
  • Δημιουργία ελεγκτικού μηχανισμού για την είσπραξη των οφειλομένων εισφορών που σήμερα ξεπερνούν τα 150 εκατομμύρια ευρώ.
  • Κατάργηση των εισφοροαπαλλαγών που με το πρόσχημα της ανταγωνιστικότητας ή της μείωσης των εισιτηρίων στην Ακτοπλοΐα έχουν χαθεί τεράστια έσοδα για το ΝΑΤ (κατάργηση ΚΑΕΟ – Μειωμένες συνθέσεις).
  • Ουσιαστική αξιοποίηση της ακίνητης περιουσίας του ΝΑΤ χωρίς την πώληση ακινήτων.
  • Ενίσχυση και στελέχωση των υπηρεσιών του ΝΑΤ για να μπορούν να αναταποκριθούν στις ανάγκες των 75000 συνταξιούχων Ναυτεργατών και των οικογενειών τους.






ΟΝΝΕ (Οίκος Ναύτου – Ναυτική Εργασία)

  • Το ΓΕΝΕ ως μέρος του ΟΝΝΕ θα αναμορφωθεί με τη ριζική τροποποίηση της νομοθεσίας που αφορά στην έννοια των ανέργων, στις προϋποθέσεις για την επιδότηση, στη διάρκεια και το ύψος της επιδότησης των ανέργων.
  • Οι προσλήψεις των Ναυτεργατών εφόσον γίνονται μέσω των υπηρεσιών του ΓΕΝΕ θα πρέπει να πραγματοποιούνται σύμφωνα με τα προσόντα τους και με σειρά προτεραιότητας. Αυτό θα συμβάλλει αποφασιστικά στην πάταξη της μεσιτείας και του δουλεμπορίου που αναπτύσσεται στον χώρο της ναυτικής εργασίας.
  • Στο πλαίσιο του ΟΝΝΕ θα πραγματοποιηθεί ριζική αναδιοργάνωση των υπηρεσιών και της λειτουργίας του ΓΕΝΕ με την αποστρατικοποίηση από το Λ.Σ ενώ γίνονται όλες οι αναγκαίες αλλαγές ώστε να μπορεί να διεκδικεί πόρους από ευρωπαϊκά προγράμματα.
  • Δημιουργία συστήματος μηχανοργάνωσης και ουσιαστικός έλεγχος των υπηρεσιών του ΓΕΝΕ στις ναυτολογήσεις, στις μεταβολές ναυτεργατών στα πλοία, άσκηση ουσιαστικού ελέγχου στις οργανικές συνθέσεις, πλήρη πρόσβαση του ΓΕΝΕ στα Crew List των πλοίων.
  • Αρμοδιότητα των υπηρεσιών του ΓΕΝΕ θα αποτελεί η τήρηση και εφαρμογή των κανονισμών για την ασφάλεια, των συνθηκών εργασίας και ζωής των Ναυτεργατών στα πλοία.
  • Χρηματοδότηση του ΟΝΝΕ όποτε απαιτείται από τον κρατικό προϋπολογισμό και ενεργοποίηση των ελεγκτικών μηχανισμών για την εξάλειψη της διαπλοκής και των φαινομένων διαφθοράς.
  • Δημιουργία τμήματος για την πρόληψη και την έρευνα των επαγγελματικών ασθενειών των Ναυτεργατών.
  • Ενίσχυση των εργαστηρίων, του μηχανολογικού εξοπλισμού και του ιατρικού προσωπικού που λειτουργούν στο κτίριο του πρώην Οίκου Ναύτου.
4.4 Ναυπηγική Βιομηχανία - Ναυπηγοεπισκευή
4.4.1 Περιγραφή της κατάστασης
Η συνολική βιομηχανική απαξίωση της χώρας και η ανυπαρξία πολιτικών ανάπτυξης στο συγκεκριμένο κλάδο, έχει οδηγήσει σε μια άνευ προηγουμένου απαξίωση των υποδομών και εκτίναξη της ανεργίας στον κλάδο στα επίπεδα του 90%. Οι πολιτικές που μέχρι σήμερα ακολουθήθηκαν, της μεταβίβασης δηλαδή των ναυπηγικών μονάδων από το κράτος σε ιδιώτες και στη συνέχεια από ιδιώτη σε ιδιώτη, επέτειναν τα αδιέξοδα, δεν οδήγησαν σε απεξάρτηση από τις κρατικές χρηματοδοτήσεις (παραγγελίες Πολεμικού Ναυτικού) και εν τέλει οι στρατηγικής σημασίας μονάδες είναι σήμερα ανενεργές, πλήρως απαξιωμένες και το εργατικό δυναμικό μετέωρο και εξαθλιωμένο την ίδια στιγμή που εκμηδενίστηκε η έρευνα και η καινοτομία και υπονομεύτηκε η δυναμική του κλάδου.
4.4.2 Στόχοι – Μέτρα - Προτάσεις
Ο κλάδος είναι πρωταρχικής σημασίας για τη διαμόρφωση εθνικής αναπτυξιακής στρατηγικής καθώς έχει τη δυνατότητα να:

  • Συντελέσει στη μείωση της εξάρτησης της χώρας καθώς έχει έντονο εξαγωγικό προσανατολισμό και είναι άμεσα συναλλαγματοφόρος.
  • Απασχολήσει σημαντικό ποσοστό του εργατικού – τεχνικού επιστημονικού δυναμικού της χώρας.
  • Παράγει και μεταφέρει τεχνογνωσία – αναπτύσσει έρευνα και καινοτομίες στους τομείς της κατασκευής σύγχρονων πλωτών μέσων – προστασίας περιβάλλοντος – πρωτοποριακών εφαρμογών παραγωγής ενέργειας καθώς και σε άλλους τομείς της βιομηχανίας.
  • Εξυπηρετήσει τις ανάγκες για νέες κατασκευές και επισκευές της ακτοπλοΐας καθώς και να καλύπτει μεγάλο μέρος των αναγκών συντήρησης και επισκευής των πλοίων της ελληνόκτητης και διεθνούς ποντοπόρου ναυτιλίας.
  • Εξυπηρετήσει με επάρκεια τις αμυντικές ανάγκες της χώρας στη συντήρηση και παραγωγή σύγχρονων μονάδων του Πολεμικού Ναυτικού.
  • Οργανώσει και να συντονίσει ερευνητικές δυνατότητες επιστημονικών φορέων όπως Πανεπιστημίων, Ερευνητικών Κέντρων, Επιστημονικών Ομάδων κλπ. και να δώσει ώθηση στην έρευνα για την ανάπτυξη νέων – φιλικών προς το περιβάλλον τεχνολογιών στη ναυτιλία.
Στο πλαίσιο αυτό προτείνεται η δημιουργία Ενιαίου Δημόσιου Φορέα Ναυπηγοεπισκευαστικής Βιομηχανίας προκειμένου να αξιοποιηθούν οι δυνατότητες του κλάδου και να αποφέρει σημαντικά οφέλη στην οικονομία προτείνεται ο οποίος στοχεύει:
  • Στο σχεδιασμό και στην ανάπτυξη πολιτικών ανάπτυξης της ναυπηγικής βιομηχανίας προς όφελος του συνόλου του κλάδου, των εργαζόμενων σε αυτόν και της εθνικής οικονομίας.
  • Στη συντήρηση, στον εκσυγχρονισμό και στην επέκταση των υποδομών, ώστε να ανταποκρίνονται στις ανάγκες μιας σύγχρονης Ναυπηγοεπισκευαστικής Βιομηχανίας.
  • Στην εξυπηρέτηση των αναγκών της ελληνικής ακτοπλοΐας, της ποντοπόρου ναυτιλίας καθώς και του πολεμικού ναυτικού της χώρας σε νέες κατασκευές πλοίων και σε εργασίες επισκευής καθώς και η κάλυψη αναγκών άλλων κλάδων της εγχώριας μεταποίησης που δεν σχετίζονται με τη ναυτιλία με αντίστοιχες κατασκευές.
Οι στόχοι που καλείται να εξυπηρετήσει ο προτεινόμενος ΔΗΜΟΣΙΟΣ ΦΟΡΕΑΣ ΝΑΥΠΙΓΟΕΠΙΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ περιλαμβάνουν κυρίως:
  • Τη διαμόρφωση των όρων και των προϋποθέσεων για την ανάληψη από τον ίδιο τον φορέα της ιδιοκτησίας ναυπηγικών μονάδων στρατηγικής σημασίας με όλες τις υποδομές τους, τη διαμόρφωση του απαραίτητου νομοθετικού πλαισίου και τη διεκδίκηση της αποδέσμευσης από περιορισμούς και εξαρτήσεις που υφίστανται (π.χ. πρόστιμα – απαγορεύσεις) στα πλαίσια ευρωπαϊκών αποφάσεων. Ταυτόχρονα ο εν λόγω φορέας θα έχει την αρμοδιότητα όλης της παραγωγικής δραστηριότητας των Ναυπηγείων και της απρόσκοπτης λειτουργίας τους, με το απαιτούμενο επιστημονικό, τεχνικό και εργατικό δυναμικό.
  • Tην ευθύνη της χρηματοδότησης της αναπτυξιακής διαδικασίας σε συνεργασία με την Δημόσια Αναπτυξιακή Τράπεζα και με κάθε εθνικό ή διεθνή φορέα που διαθέτει αυτές τις δυνατότητες.
  • Τον καταμερισμό δραστηριοτήτων κάθε ναυπηγείου στο πλαίσιο της εξυπηρέτησης του συνολικού αναπτυξιακού προγράμματος.
  • Το συντονισμό των φορέων που εμπλέκονται στη διαδικασία λήψης αποφάσεων καθώς και στη διαμόρφωση πολιτικής (Υπουργείων, Επιστημονικών φορέων, αυτοδιοικητικών φορέων, Εργατικών Ενώσεων ( Σωματείων, Ομοσπονδιών κλπ.), Δημόσιων Τραπεζών, Εκπροσώπων Εργοδοτικών Φορέων, Επαγγελματικών Επιμελητηρίων κλπ).
  • Τον καθορισμό του παραγωγικού προσανατολισμού της ναυπηγικής βιομηχανίας με άξονες:
  1. Την κατασκευή πλοίων και πλωτών μέσων στοχεύοντας μεταξύ άλλων στην παροχή εξειδικευμένων και καινοτόμων υπηρεσιών υψηλής ποιότητας
  2. Την επισκευή πλοίων και
  3. Την ανάπτυξη δραστηριοτήτων ευρύτερου φάσματος (πχ τροχαίου υλικού σιδηροδρόμων, μονάδων αξιοποίησης αιολικής ενέργειας, αφαλάτωσης, υδατοδρομίων κλπ.) και την αναζήτηση με συστηματικό τρόπο νέων – καινοτόμων προϊόντων που θα μπορούσαν να κατασκευαστούν από την ελληνική ναυπηγική βιομηχανία με στόχο την πλήρη αξιοποίηση των παραγωγικών της δυνατοτήτων.
Προτάσεις για την ανάπτυξη της Ναυπηγοεπισκευαστικής Ζώνης Πειραιά στο Πέραμα
Η Ναυπηγοεπισκευαστική Ζώνη (ΝΕΖ) στο Πέραμα λόγω της ιδιομορφίας της μπορεί να αποτελέσει το δεύτερο άξονα ανασυγκρότησης της Ναυπηγοεπισκευαστικής Βιομηχανίας (ΝΕΒ). Στη βάση αυτή και υπό την ομπρέλα του Δημόσιου Φορέα Ναυπηγοεπισκευαστικής Βιομηχανίας (ΔΦΝΕΒ):
  • Η ιδιοκτησία των υποδομών της ΝΕΖ μεταβιβάζεται στη ΝΑΥΣΟΛΠ (εταιρεία που δημιουργήθηκε αλλά ποτέ δεν ενεργοποιήθηκε), θυγατρικής του ΟΛΠ ο οποίος βέβαια διατηρεί το δημόσιο χαρακτήρα του.
  • Η ΝΑΥΣΟΛΠ συντηρεί και εκσυγχρονίζει τις πάγιες εγκαταστάσεις της ΝΕΖ
  • Οι υποδομές και οι χώροι της ΝΕΖ αξιοποιούνται για την ανάπτυξη των δραστηριοτήτων των 1.000 και πλέων ΜΜΕ που έχουν ναυπηγοεπισκευαστικό αντικείμενο και εξειδικευμένη δραστηριότητα στην παραγωγή προϊόντων για τη ΝΕΒ.
  • Η τιμολογιακή πολιτική της ΝΑΥΣΟΛΠ ως προς τις ΜΜΕ επιχειρήσεις του κλάδου καθορίζεται με γνώμονα την διαμόρφωση ανταγωνιστικού ως προς τις γειτονικές χώρες πλαισίου, τη διασφάλιση των πόρων για τη συντήρηση, τον εκσυγχρονισμό, την επέκταση των υποδομών και τη διευκόλυνση των επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στο χώρο με τιμολόγια που θα επιτρέπουν την απρόσκοπτη και σε βάθος χρόνου λειτουργία τους.
Η ΝΑΥΣΟΛΠ δεν περιορίζεται στο ρόλο του ιδιοκτήτη και συντηρητή των υποδομών αλλά διαμορφώνει το πλαίσιο δραστηριοποίησης των ΜΜΕ και ελέγχει την εφαρμογή των κανόνων αυτού του πλαισίου.
Ειδικότερα μεταξύ άλλων το προτεινόμενο πλαίσιο:
  • θέτει τα κριτήρια και τις προϋποθέσεις δραστηριοποίησης για τις επιχειρήσεις που ασκούν δραστηριότητες εντός της ΝΕΖ (π.χ. ελάχιστη υλικοτεχνική δομή, απασχολούμενο προσωπικό, πιστοποίηση κατά ISO κλπ.),
  • εξασφαλίζει τα απαραίτητα χρηματοπιστωτικά εργαλεία προκειμένου αυτές να εκσυγχρονισθούν με τις απαραίτητες υποδομές και να ανταποκριθούν στις νέες αρχές λειτουργίας και δράσης. Στο πλαίσιο αυτό θα διαμορφώσει «ΜΗΤΡΩΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ» της ΝΕΖ σε συνεργασία με τις αρμόδιες αρχές,
  • θα δημιουργήσει τις απαραίτητες υποδομές σε συνεργασία με τις εργατικές ενώσεις και τους αρμόδιους φορείς
  • καθορίζει με αυστηρότητα τους όρους υγιεινής και ασφάλειας για τους εργαζόμενους στο χώρο,
  • καθορίζει επίσης το Όργανο και τη διαδικασία αυστηρού ελέγχου των δραστηριοτήτων και της διαχείρισης που διενεργεί η ΝΑΥΣΟΛΠ
Επίσης, για την στήριξη των εργαζομένων του κλάδου, οι οποίοι έχουν υποστεί σοβαρά πλήγματα, θα εκπονηθούν και παράλληλα προγράμματα από πόρους του ΟΑΕΔ, του ΕΣΠΑ ή έκτακτων προγραμμάτων, έως ότου εκκινήσει το πρόγραμμα αναζωογόνησης του κλάδου.
4.5 Λιμάνια και Λιμενική Πολιτική
4.5.1 Περιγραφή της κατάστασης
Στην Ελλάδα ενώ γίνονταν συχνά πυκνά αναφορές στην ανάγκη ύπαρξης εθνικής λιμενικής πολιτικής αυτή ουσιαστικά ποτέ δεν υπήρξε. Οι όποιες πολιτικές πρωτοβουλίες υπήρξαν για τη λιμενική βιομηχανία ήταν πάντοτε αποσπασματικές και αποσκοπούσαν περισσότερο στην εξυπηρέτηση ιδιωτικών συμφερόντων παρά στην ικανοποίηση συγκεκριμένων κοινωνικών και οικονομικών αναγκών. Σε αυτό το πλαίσιο στηρίχθηκε η όποια ανάπτυξη των λιμανιών, δηλαδή σε πρωτοβουλίες διοικήσεων, πιέσεις φορέων και στην ικανότητα / δυνατότητα των ίδιων των λιμανιών τους να αξιοποιούν πόρους και να υλοποιούν έργα και όχι σε ένα πρόγραμμα προτεραιοτήτων. Αυτή η κατάσταση έχει οδηγήσει σήμερα:
  • Στην αδυναμία αξιοποίησης των ωφελειών που θα μπορούσαν να προκύψουν για τη χώρα από τη σημαντική γεωγραφική θέση των λιμανιών διεθνούς σημασίας
  • Στην απώλεια της δυνατότητας του δημοσίου να σχεδιάζει και να ελέγχει σημαντικές υποδομές για την ανάπτυξη του εμπορίου και της παραγωγής, κυρίως μετά την παραχώρηση του Σταθμού Εμπορευματοκιβωτίων του λιμανιού του Πειραιά στην COSCO
  • Στην αδυναμία εξυπηρέτησης των τοπικών αναγκών μετακίνησης και μεταφοράς προϊόντων και εμπορευμάτων στα λιμάνια περιφερειακής και τοπικής σημασίας
  • Ελλιπείς/ ανεπαρκείς οδικές προσβάσεις πολλών λιμένων και έλλειψη σύνδεσης ακόμη και σημαντικών λιμένων της χώρας με το σιδηροδρομικό δίκτυο.
  • Ελλείψεις σε χερσαίους χώρους, κτιριακή υποδομή (ιδιαίτερα για την εξυπηρέτηση των επιβατών), μηχανολογικού εξοπλισμού, συστημάτων ηλεκτρονικής διαχείρισης κλπ.) καθώς και περιορισμένη χωρητικότητα της λιμενικής υποδομής που αδυνατεί να καλύψει τη συνεχώς αυξανόμενη ζήτηση, καθώς και μη καταλληλότητά της για την εξυπηρέτηση των πλοίων νέας τεχνολογίας και των ταχυπλόων πλοίων που δρομολογούνται με αυξανόμενους ρυθμούς τα τελευταία χρόνια.
  • Η μίξη, στους περισσότερους λιμένες, των επιβατικών και εμπορευματικών λειτουργιών, η οποία δημιουργεί προβλήματα ιδιαίτερα κατά τις περιόδους αιχμής.
  • Απουσία δομών και Υπηρεσιών εντός των Λιμενικών Ταμείων που θα βοηθούσαν στον αναπτυξιακό και λειτουργικό σχεδιασμό των λιμανιών, θα εντόπιζαν τα έργα υποδομής που είναι απαραίτητα για το λιμάνι, τους πόρους χρηματοδότησης τους και την ωρίμανση μέχρι την υλοποίηση τους, με αποτέλεσμα να υπάρχει μεγάλη απώλεια εσόδων.
4.5.2 Στόχοι – Μέτρα - Προτάσεις
Για τα λιμάνια διεθνούς σημασίας οι προγραμματικοί άξονες του ΣΥΡΙΖΑ περιλαμβάνουν τα ακόλουθα:
  • Εκπόνηση ενός σχεδίου ανάπτυξης της λιμενικής βιομηχανίας στην κατεύθυνση της εξυπηρέτησης της παραγωγικής ανασυγκρότησης της οικονομίας
Οι βασικοί στόχοι που θα εξυπηρετεί ένα τέτοιο σχέδιο συνδέονται με το μοντέλο ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας. Σήμερα απαιτείται ένας συνολικός επανασχεδιασμός του λιμενικού συστήματος στον οποίο θα καταγράφεται ο ρόλος του κάθε λιμανιού στην εξυπηρέτηση της οικονομίας και αντίστοιχα, οι υποδομές και τα λειτουργικά χαρακτηριστικά που απαιτούνται για να ανταποκριθεί σε αυτό το ρόλο. Ειδικότερα ένα τέτοιο σχέδιο θα λαμβάνει υπόψη:
α) Τον τύπο και την ποσότητα των προϊόντων του πρωτογενούς και του δευτερογενούς τομέα που προορίζονται για εξαγωγή ή και για την εξυπηρέτηση της εσωτερικής αγοράς καθώς και τις ανάγκες εξυπηρέτησης του εισαγωγικού εμπορίου (πρώτες ύλες, άλλα προϊόντα)
β) Τον τόπο παραγωγής αυτών των προϊόντων ή τον τόπο προορισμού των πρώτων υλών και την εποχικότητα της ζήτησης
γ) Τις αγορές προορισμού αυτών των προϊόντων είτε πρόκειται για εξαγωγικό είτε για εισαγωγικό εμπόριο
δ) Τη ζήτηση για τη μετακίνηση επιβατών και τα χαρακτηριστικά της (τόπος προέλευσης / προορισμού των επιβατών, εποχικότητα, λόγος μετακίνησης κλπ)
δ) Τις υφιστάμενες δυνατότητες του λιμανιού (υποδομές, οργάνωση, στελέχωση, σύνδεση με άλλα μέσα μεταφοράς) για την εξυπηρέτηση της διακίνησης φορτίων και επιβατών έγκαιρα, με ασφάλεια και την πρόκληση της ελάχιστης περιβαλλοντικής επιβάρυνσης.
  • Η ανάδειξη των ελληνικών λιμανιών σε διεθνείς πόλους έλξης φορτίων και επιβατών
Εκτός όμως από τον ρόλο των λιμανιών στην εξυπηρέτηση της ελληνικής οικονομίας, μπορούν να αποτελέσουν ως υποδομές αυτόνομο μοχλό ανάπτυξης της οικονομίας. Για το σκοπό αυτό απαιτείται:
α) Ανάπτυξη των συνδυασμένων μεταφορών με την αποτελεσματική σύνδεση των μεγάλων λιμανιών της χώρας με τις υποδομές των άλλων μέσων μεταφοράς και ειδικά με το σιδηρόδρομο (άμεση ολοκλήρωση της σύνδεσης του λιμανιού του Πειραιά για την εξυπηρέτηση του σταθμού του ΟΛΠ, σύνδεση του λιμανιού της Θεσσαλονίκης και άλλων μεγάλων λιμανιών)
β) Ειδική στόχευση η προσέλκυση φορτίων που προορίζονται για την εξυπηρέτηση της ενδοχώρας (αύξηση της αναλογίας αυτών των φορτίων σε σχέση με αυτά που προορίζονται για feedering) αυξάνοντας τα οφέλη για την ελληνική οικονομία
γ) Επιδίωξη της προσαρμογής των λιμενικών υποδομών και της οργάνωσης τους στην ενίσχυση της ναυτιλίας μικρών αποστάσεων, δηλαδή στην αντικατάσταση του οδικού μεταφορικού έργου όπου είναι δυνατό με την παροχή θαλάσσιου μεταφορικού έργου για τη μείωση των περιβαλλοντικών επιβαρύνσεων της μεταφορικής δραστηριότητας και αξιοποίηση των ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών εργαλείων για το σκοπό αυτό.
δ) Επιδίωξη εξυπηρέτησης φορτίων που δίνουν τη δυνατότητα δημιουργίας προστιθέμενης αξίας στο διακινούμενο προιόν με την παροχή στην Ελλάδα υπηρεσιών logistics ή και μεταποίησης / επεξεργασίας του
ε) Σύναψη ειδικών συμφωνιών με τις μεγάλες διεθνείς μεταφορικές επιχειρήσεις (mega carriers) για την εξυπηρέτηση τους μέσω των ελληνικών λιμανιών ώστε να διασφαλιστεί ή ένταξη των ελληνικών λιμανιών στις διεθνείς μεταφορικές αλυσίδες.
στ) Ολοκλήρωση έργων υποδομής που θα προσδώσουν σημαντικά πλεονεκτήματα στα ελληνικά λιμάνια ως κέντρα εξυπηρέτησης φορτίων (εμπορευματικά κέντρα, εγκατάσταση ολοκληρωμένων πληροφοριακών συστημάτων για την αποφυγή γραφειοκρατικών και αναποτελεσματικών διαδικασιών τελωνειακών και άλλων ελέγχων).
  • Διατήρηση του δημόσιου ελέγχου των λιμανιών της χώρας
Η σημασία των λιμανιών για την παραγωγική ανασυγκρότηση της χώρας καθώς και η σημαντική επίδραση της λειτουργίας τους στην οικονομική και κοινωνική πραγματικότητα επιβάλλει τη λειτουργία τους υπό τον έλεγχο του δημοσίου. Η διατήρηση του ελέγχου του δημοσίου στα λιμάνια αποτελεί για εμάς στρατηγική επιλογή που εντάσσεται σε ένα ευρύτερο αναπτυξιακό σχέδιο. Αυτή μας η επιλογή για τα μεγάλα λιμάνια αφορά όχι μόνο τη διατήρηση της δημόσιας ιδιοκτησίας των Οργανισμών Λιμένα αλλά και στην διατήρηση υπό δημόσιο έλεγχο του συνόλου των λειτουργιών τους.
  • Η αποτελεσματική ένταξη των μεγάλων λιμανιών της χώρας στο Διευρωπαϊκό Δίκτυο Μεταφορών
Θα πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι ο ΣΥΡΙΖΑ αξιολογεί ότι ο λιμενικός σχεδιασμός δεν μπορεί να αγνοεί το ευρύτερο Ευρωπαϊκό πλαίσιο πολιτικής για τις μεταφορές και τα λιμάνια. Η τρέχουσα περίοδος θεωρείται εξαιρετικά κρίσιμη γιατί διαμορφώνεται ο σχεδιασμός των Διευρωπαϊκών Δικτύων Μεταφορών (TransEuropean Networks) που θα καθορίσει τα χαρακτηριστικά των Ευρωπαϊκών μεταφορικών δικτύων για τις επόμενες δεκαετίες. Ειδικότερα, απαιτείται:
Η εκπόνηση σχεδίου για την αποτελεσματική ένταξη των ελληνικών λιμανιών στα Διευρωπαϊκά Δίκτυα Μεταφορών με τον καθορισμό των έργων υποδομής και ανωδομής που απαιτούνται ώστε να χρηματοδοτηθούν από τους κοινοτικούς πόρους του θα διατεθούν για το σκοπό αυτό.
  • Η αξιοποίηση και ενίσχυση της γνώσης και της εμπειρίας των εργαζομένων του κλάδου και η κατοχύρωση αξιοπρεπών συνθηκών εργασίας
Η αξιοποίηση του εξειδικευμένου παραγωγικού δυναμικού που απασχολείται στα ελληνικά λιμάνια αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την ανάπτυξη της λιμενικής βιομηχανίας στη χώρα μας.
Στο πλαίσιο αυτό απαιτείται:
α) Η κατοχύρωση του επαγγέλματος του λιμενεργάτη με την θεσμοθέτηση διαδικασιών πιστοποίησης
β) Η δημιουργία κοινών δομών εκπαίδευσης που θα έχουν διαρκή και μόνιμο χαρακτήρα
γ) Ο ουσιαστικός και συστηματικός έλεγχος της εφαρμογής της εργατικής νομοθεσίας προκειμένου να εξαλειφθούν φαινόμενα εργασιακών συνθηκών που παραπέμπουν σε τριτοκοσμικές χώρες
  • Σύνδεση των λιμανιών με τις τοπικές κοινωνίες με την ουσιαστική συμμετοχή τους στη διοίκηση των λιμανιών και την άσκηση κοινωνικού ελέγχου στη λειτουργία τους
Στο πλαίσιο αυτό απαιτείται:
α) η αποφασιστική συμμετοχή των θεσμών της τοπικής αυτοδιοίκησης στην διοίκηση των λιμένων ώστε να διασφαλιστεί η σύνδεση της λειτουργίας τους με την ικανοποίηση των κοινωνικών αναγκών και την διασφάλιση πολλαπλασιαστικών ωφελειών για τις κοινωνίες των παραλιμένιων Δήμων
β) η δημιουργία θεσμών που θα επιτρέπουν την άσκηση ουσιαστικού ελέγχου από τις τοπικές κοινωνίες στη λιμενική λειτουργία
γ) η παραχώρηση στην τοπική αυτοδιοίκηση εκείνων των χώρων των Οργανισμών Λιμένα που δεν αξιοποιούνται ή δεν πρόκειται να αξιοποιηθούν για λιμενική χρήση καθώς και η διαχείριση απευθείας από την τοπική αυτοδιοίκηση των πολύ μικρών λιμανιών στα οποία δεν υπάρχει επιβατική κίνηση, ή εμπορική ή τουριστική χρήση και ανήκουν σε Οργανισμούς Λιμένα ή σε Λιμενικά Ταμεία,.
  • Περιβαλλοντική διαχείριση με στόχο τη μείωση των επιβαρύνσεων που προκαλούνται στο φυσικό και ανθρωπογενές περιβάλλον
Στο πλαίσιο αυτό απαιτείται η διασφάλιση όρων περιβαλλοντικής διαχείρισης που θα ελαχιστοποιούν τις σημαντικές επιβαρύνσεις που προκαλούν στο περιβάλλον τόσο η κατασκευή λιμενικών υποδομών όσο και η λιμενική λειτουργία

4.5.3 Η θέση μας για την παραχώρηση του μεγαλύτερου μέρους του Σταθμού Εμπορευματοκιβωτίων του λιμανιού του Πειραιά στην COSCO

Ο ΣΥΡΙΖΑ έχει διακηρύξει με σαφήνεια και σταθερότητα ότι:
Οι στρατηγικοί τομείς της οικονομίας και της παραγωγικής βάσης της χώρας πρέπει να βρίσκονται υπό δημόσιο έλεγχο και να εντάσσονται σε ενιαίο στρατηγικό σχεδιασμό δημοσίου συμφέροντος. Τα λιμάνια – και ιδιαίτερα τα εμπορικά τμήματα του μεγαλύτερου λιμανιού της χώρας – ανήκουν αδιαμφισβήτητα στους στρατηγικούς τομείς, όπως παραπάνω αναφέρονται. Είμαστε αντίθετοι στις ιδιωτικοποιήσεις για λόγους στρατηγικούς και γι΄αυτό έχουμε δεσμευτεί ότι θα συνεχίσουμε να διεκδικούμε την ανάκτηση από το δημόσιο όλων των ιδιωτικοποιημένων επιχειρήσεων. Αυτή είναι δέσμευση ισχύος όχι μόνο ως διεκδίκηση αλλά και από θέση κυβερνητικής ευθύνης.
Γνωρίζουμε πως, με τα δεσμά των μονοπωλιακών χαριστικών συμβάσεων, η ανάκτηση με ταυτόχρονη κατοχύρωση του δημοσίου συμφέροντος δεν θα είναι μια εύκολη υπόθεση. Γι΄ αυτό προετοιμαζόμαστε πολύ σοβαρά και συστηματικά και θα τηρήσουμε τις δεσμεύσεις μας
4.5.4 Λιμάνια εθνικής και τοπικής σημασίας

Το υφιστάμενο μοντέλο λειτουργίας και ανάπτυξης των λιμένων δεν είναι πλέον βιώσιμο ούτε ανταποκρίνεται στις ανάγκες τις οποίες καλούνται αυτά να εξυπηρετήσουν. Στο πλαίσιο αυτό απαιτείται η συγκρότηση ενός σχεδίου εθνικής λιμενικής πολιτικής για την αναμόρφωση του λιμενικού συστήματος της χώρας. Βασικοί άξονες ενός τέτοιου σχεδιασμού θα πρέπει να είναι οι ακόλουθοι:
Συγκρότηση σχεδίου εθνικής λιμενικής πολιτικής για την αναμόρφωση του λιμενικού συστήματος της χώρας με πέντε (5) βασικούς άξονες / προτάσεις.
  1. Καταγραφή των μεταφορικών αναγκών της ενδοχώρας που εξυπηρετεί κάθε λιμάνι και θέσπιση ενός πλαισίου για την αντικειμενική τους αξιολόγηση με βάση τις ανάγκες και τα χαρακτηριστικά των τοπικών κοινωνιών αλλά και τις γενικότερες αναπτυξιακές προτεραιότητες σε εθνικό επίπεδο
  2. Ανάπτυξη στρατηγικής για την ακτοπλοϊκή εξυπηρέτηση της επικράτειας καθώς και συγκεκριμένου μακροπρόθεσμου σχεδίου υλοποίησης της
  3. Εκπόνηση ενός σχεδίου υλοποίησης των αναγκαίων έργων υποδομής και συντήρησης στα λιμάνια στη βάση συγκεκριμένων προτεραιοτήτων και αναγκών με αναφορά στις πηγές χρηματοδότησης αυτών των έργων και στο χρόνο ολοκλήρωσης τους.
  4. Ενίσχυση της Επιτροπής Σχεδιασμού και Ανάπτυξης Λιμένων (ΕΣΑΛ) ως οργάνου υλοποίησης της λιμενικής πολιτικής και επαναφορά του ρόλου της ως αποφασιστικού οργάνου που στην ουσία ακυρώθηκε από τον Υπουργό Ναυτιλίας και Αιγαίου.
  5. Ενίσχυση της Γενικής Γραμματείας Λιμένων, Λιμενικής Πολιτικής & Ναυτιλιακών Επενδύσεων για την υποβοήθηση του έργου των Λιμενικών Ταμείων
Δημιουργία Νομικών Προσώπων Δημοσίου Δικαίου για τον λιμενικό σχεδιασμό σε επίπεδο γεωγραφικής περιφέρειας και την υποστήριξη του έργου ενός αριθμού Λιμενικών Ταμείων
Με την πρόταση που διατυπώνεται:
  • τα υφιστάμενα Λιμενικά Ταμεία παραμένουν ως έχουν και δημιουργούνται επιπρόσθετα Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου και θα υποστηρίζουν το έργο ενός αριθμού Λιμενικών Ταμείων ανά γεωγραφική ενότητα.
  • θεσπίζονται κριτήρια για τη δημιουργία και τον αριθμό τους (Γεωγραφική περιοχή, δραστηριότητες, λειτουργικά χαρακτηριστικά).
  • οι αρμοδιότητες και ο ρόλος των προτεινόμενων ΝΠΔΔ θα είναι ο λιμενικός σχεδιασμός σε επίπεδο συγκεκριμένης γεωγραφικής ενότητας και η υποστήριξη των υφιστάμενων Λιμενικών Ταμείων.
Ειδικότερα τα Λιμενικά Ταμεία θα:
  • έχουν τη δυνατότητα εκπόνησης λιμενικού σχεδιασμού καθώς και έλεγχο της υλοποίησης του για το σύνολο των λιμένων που ανήκουν στην αρμοδιότητα τους ενώ τα Λιμενικά Ταμεία θα προσδιορίζουν τις ειδικές τους ανάγκες σε επίπεδο λιμένα ,
  • λειτουργούν στο πλαίσιο τους υπηρεσίες για την προετοιμασία και την ωρίμανση έργων καθώς και για την παρακολούθηση της υλοποίησης τους (τεχνικές υπηρεσίες) καθώς και υπηρεσίες για την αξιοποίηση εθνικών και κοινοτικών πόρων οι οποίες θα υποστηρίζουν τις δραστηριότητες των Λιμενικών Ταμείων που δεν έχουν τη δυνατότητα να στηρίξουν τέτοιου είδους δράσεις
  • υποστηρίξουν το έργο της οργάνωσης και διαχείρισης των λιμανιών σε τοπικό επίπεδο με την διαμόρφωση ενιαίων προτύπων λειτουργίας, διαχείρισης και ελέγχου
  • υποστηρίζουν τις λειτουργίες των Λιμενικών Ταμείων σε θέματα χρηματοοικονομικής διαχείρισης, όπως στην δημιουργία μηχανισμών είσπραξης εσόδων, την εφαρμογή διπλογραφικού συστήματος κλπ
Στη διοίκηση των Νομικών Προσώπων Δημοσίου Δικαίου θα συμμετέχουν:
  • εκπρόσωποι των Λιμενικών Ταμείων για τις περιοχές που εμπίπτουν στην αρμοδιότητα του
  • οι φορείς της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας αυτοδιοίκησης των περιοχών στις οποίες ανήκουν οι λιμενικές υποδομές με τρόπο που θα καθοριστεί ως προς το βαθμό συμμετοχής τους μέσα από διαδικασίες διαβούλευσης με τους αντίστοιχους φορείς
  • εκπρόσωποι των εργαζομένων στα λιμάνια.
  • άλλοι φορείς αφού προηγηθεί διαδικασία διαβούλευσης
Δημιουργία ενός ισχυρού θεσμικού πλαισίου που θα κατανέμει αρμοδιότητες μεταξύ των Λιμενικών Ταμείων και των Περιφερειακών Λιμενικών Συστημάτων και θα ρυθμίζει θέματα οργάνωσης, λειτουργίας και στελέχωσης των Περιφερειακών Λιμενικών Συστημάτων.

    1. Ναυτική Εκπαίδευση
4.6.1 Περιγραφή της κατάστασης
Στις Ακαδημίες Εμπορικού Ναυτικού (ΑΕΝ) και στο Κέντρο Επιμόρφωσης Στελεχών Εμπορικού Ναυτικού (ΚΕΣΕΝ) υπάρχουν σήμερα σοβαρά προβλήματα που δημιουργούν σημαντικές δυσλειτουργίες και υποβαθμίζουν την ποιότητα της εκπαίδευσης.
Τα προβλήματα εστιάζονται στις κτιριακές εγκαταστάσεις, στις ελλείψεις στις υλικοτεχνικές υποδομές, στον μηχανολογικό και ηλεκτρονικό εξοπλισμό, στα τεράστια κενά στην κάλυψη στοιχειωδών αναγκών σε εκπαιδευτικό προσωπικό αλλά και σε διοικητικό, ακόμη και στην προσαρμογή της βιβλιογραφίας στις σημερινές τεχνολογικές και επιστημονικές εξελίξεις στον χώρο της ναυτιλίας.
Κεντρικό ζήτημα που δημιουργεί πρόβλημα στη ναυτική εκπαίδευση όπως παρέχεται σήμερα είναι και το θεσμικό πλαίσιο που τη διέπει, δηλαδή ο Ν.3450/06 ο οποίος στην ουσία δεν μπορεί να εφαρμοστεί και έχει οδηγήσει στην περαιτέρω υποβάθμιση των σχολών. Στα βασικά προβλήματα που έχει δημιουργήσει ο νόμος είναι η δημιουργία εκπαιδευτικού προσωπικού δύο ταχυτήτων με κύρια συνέπεια την αδυναμία προσέλκυσης διδακτικού προσωπικού με ναυτιλιακή εμπειρία και γνώση της ναυτικής επιστήμης και τεχνολογίας, που είναι απαραίτητο για την εκπαιδευτική διαδικασία. Ταυτόχρονα οι διατάξεις αποτυγχάνουν να αναβαθμίσουν τα πτυχία των ΑΕΝ αφού με τις διατάξεις που προβλέπονται δεν υπάρχει αντιστοίχηση με τα πτυχία των σχολών της Ανώτερης Εκπαίδευσης.
Ωστόσο, οι ακολουθούμενες κυβερνητικές πολιτικές δεν στρέφονταν στην επίλυση των προβλημάτων, που δημιουργήθηκαν από τον παραπάνω νόμο αλλά κατατείνουν μετά από συνεννόηση των κυβερνήσεων με τους εφοπλιστές στην δημιουργία της ιδιωτικής ναυτικής εκπαίδευσης.
Όλα τα παραπάνω προβλήματα σε συνδυασμό με τις δυσκολίες εξεύρεσης εργασίας, τον μαραθώνιο και τον γολγοθά των σπουδαστών και κυρίως των γυναικών να εξασφαλίσουν τον 1 χρόνο πρακτικής εκπαίδευσης, ιδιαίτερο το 2ο εξάμηνο, την αντιμετώπιση και τη μεταχείριση των δοκίμων στα πλοία ως εργαζόμενων για κάθε εργασία είναι παράγοντες που δημιουργούν την φυγή των νέων από το ναυτικό επάγγελμα. Σε όλους αυτούς τους παράγοντες βεβαίως θα πρέπει να συνυπολογίσει κανείς την ανεργία στο χώρο, την κρίση των ασφαλιστικών ταμείων, την υποβάθμιση των συνθηκών ζωής στα πλοία.
Για όλους αυτούς τους λόγους σήμερα, από τους εισακτέους στις ΑΕΝ μόνο το 50% συνεχίζει τη σταδιοδρομία του στα πλοία.
4.6.2 Στόχοι – Μέτρα - Προτάσεις
Για τη ναυτική εκπαίδευση προτείνονται τα ακόλουθα:
  • Εκδημοκρατισμός των Ναυτικών σχολών με ταυτόχρονη κατάργηση της στρατιωτικής τους δομής και λειτουργίας.
  • Αξιολόγηση των Α.Ε.Ν με προοπτική την αναδιάρθρωσή τους ώστε να ενταχθούν στην ενιαία δημόσια και δωρεάν Ανώτατη Πανεπιστημιακή εκπαίδευση, να είναι αποκλειστικά δημόσιοι ισότιμοι φορείς της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης για την παραγωγή Αξιωματικών Ε.Ν. Να υπάρξει μεταβατικό στάδιο για τους υπηρετούντες το οποίο θα είναι αυστηρώς προσωποπαγές (δηλαδή θα αφορά μόνο όσους αυτή την στιγμή εμπλέκονται στην διδασκαλία των ΑΕΝ).
  • Η διδακτέα ύλη, οι υλικοτεχνικές υποδομές, ο μηχανολογικός εξοπλισμός να ανταποκρίνονται στις σημερινές απαιτήσεις που έχουν διαμορφωθεί με την είσοδο νέων πλοίων σύγχρονης τεχνολογίας σε όλους τους τομείς.
  • Ο αριθμός των εισακτέων να είναι ανάλογος με τις πραγματικές ανάγκες της ελληνικής εμπορικής ναυτιλίας και να διασφαλίζεται ισότιμα και χωρίς διακρίσεις η απορρόφησή τους στα πλοία μέσω των σχολών τους. Υποχρεωτικά σε κάθε πλοίο να προσλαμβάνονται τουλάχιστον 2 σπουδαστές (1 για την γέφυρα και 1 για το μηχανοστάσιο).
  • Η αναβάθμιση της ναυτικής εκπαίδευσης να επεκταθεί και να συμπεριλάβει και τα κατώτερα πληρώματα τα οποία είναι αναγκαίο να περνούν από ένα βασικό στάδιο εκπαίδευσης.
  • Να κατοχυρωθεί η αυτοτέλεια διοίκησης, οργάνωσης και λειτουργίας των σχολών καθώς και οι ακαδημαϊκές ελευθερίες σπουδαστών και καθηγητών.
  • Τα συλλογικά όργανα των ΑΕΝ να εκλέγονται από τους καθηγητές και τους σπουδαστές και να έχουν την ευθύνη για την διοίκηση, τα εκπαιδευτικά προγράμματα και τον εσωτερικό κανονισμό λειτουργίας των σχολών.
  • Να παρέχεται εκπαίδευση και μετεκπαίδευση στο εκπαιδευτικό προσωπικό στις νέες τεχνολογικές εξελίξεις και στα νέα εκπαιδευτικά συστήματα.
  • Να καταργηθούν οι ωρομίσθιοι καθηγητές και να αντικατασταθούν από μόνιμο προσωπικό με αξιοπρεπείς μισθούς και συνθήκες δουλειάς με αντίστοιχες ΣΣΕ.
  • Να κατοχυρωθούν οι δημοκρατικές και συνδικαλιστικές ελευθερίες και η συμμετοχή των σπουδαστών στα συλλογικά όργανα των σχολών.
Σχετικά με την μετεκπαίδευση των ναυτεργατών προτείνεται:
  • Το Κέντρο Επιμόρφωσης Στελεχών Εμπορικού Ναυτικού (ΚΕΣΕΝ) να συνεχίσει να παρέχει μετεκπαίδευση των ναυτεργατών και να αναβαθμιστεί ουσιαστικά η ποιότητα της μετεκπαίδευσης σύμφωνα με τις τεχνολογικές και επιστημονικές εξελίξεις των σύγχρονων πλοίων και να βελτιωθούν τα εργαστήρια, η διδακτέα ύλη κ.λπ.
  • Η μετεκπαίδευση των Ναυτεργατών πρέπει και επιβάλλεται να αποτελεί την συνέχεια της βασικής ναυτικής εκπαίδευσης και να παρέχεται αποκλειστικά από το δημόσιο.
  • Το σύστημα μετεκπαίδευσης να καλύπτει όλο το φάσμα των γνώσεων σε επαγγελματίες που καλούνται να ανταποκριθούν στις νέες τεχνολογικές εξελίξεις και ανάγκες της σημερινής εμπορικής μας ναυτιλίας.
Σε μια τέτοια κατεύθυνση επιβάλλεται:
  • Η αλλαγή του κανονισμού του ΚΕΣΕΝ με την ουσιαστική αναβάθμιση της μετεκπαίδευσης.
  • Βελτίωση και αναβάθμιση της ύλης των μαθημάτων με την σύγχρονη βιβλιογραφία.
  • Σύγχρονες εργαστηριακές εγκαταστάσεις σύμφωνα με τις αυξημένες ανάγκες της εφαρμοσμένης τεχνολογίας στα πλοία.
  • Δημιουργία σύγχρονης τεχνικής βιβλιοθήκης.
  • Ενσωμάτωση των ειδικών σχολείων στους βασικούς κύκλους σπουδών του ΚΕΣΕΝ.
  • Ουσιαστική αύξηση του επιδόματος στους μετεκπαιδευόμενους.
  • Κατάργηση της χρηματοδότησης των εφοπλιστικών οργανώσεων από το κεφάλαιο ναυτικής εκπαίδευσης.
    1. Υπουργείο Ναυτιλίας και Αιγαίου
4.7.1 Περιγραφή της κατάστασης
Το Υπουργείο Ναυτιλίας και Αιγαίου με τη σημερινή του μορφή αποτελεί στην ουσία συνέχεια του παλαιού Υπουργείου Εμπορικής Ναυτιλίας, πριν την διάσπασή του τον Οκτώβριο του 2009. Ο ρόλος του Υπουργείου Ναυτιλίας ανέκαθεν ήταν και εξακολουθεί να παραμένει διττός, με δύο βασικές λειτουργίες: α) τα θέματα της εμπορικής ναυτιλίας στην οποία περιλαμβάνονται μεταξύ άλλων τα θέματα ναυτιλιακής πολιτικής, ναυτικής εργασίας και εκπαίδευσης, επιθεώρησης και ελέγχου των πλοίων, ασφάλειας ναυσιπλοΐας, ακτοπλοϊκών συγκοινωνιών, προστασίας του θαλάσσιου περιβάλλοντος, ανάπτυξης και λειτουργίας των λιμένων και των λιμενικών υποδομών β) τα θέματα της ακτοφυλακής και άσκησης αστυνομικών κατά θάλασσα καθηκόντων και διοικητικού ελέγχου των πλοίων. Το 2007 ενσωματώθηκε στο παλιό Υπουργείο Ναυτιλίας και το Υπουργείο Αιγαίου και οι υπηρεσίες του με αποτέλεσμα η «νησιωτικότητα» να αποτελεί μεν έναν τρίτο πυλώνα βασικής λειτουργίας του Υπουργείου.
Αναφορικά με τον πρώτο πυλώνα που αφορά στην εμπορική ναυτιλία, το Υπουργείο ανέκαθεν αποτελούσε ένα υπερ-υπουργείο, εξειδικευμένου αντικειμένου και σκοπού, και είχε στην αρμοδιότητα του μια ευρεία γκάμα θεμάτων για τα οποία υπήρξε ενδεικτική αναφορά στην προηγούμενη παράγραφο. Σε όλους αυτούς τους τομείς το Υπουργείο Ναυτιλίας είχε ένα διεκπεραιωτικό ρόλο, χωρίς επί της ουσίας ποτέ να έχει στην αποστολή του τη χάραξη μιας εμπεριστατωμένης και πλήρους πολιτικής που να βασίζεται στις πραγματικές οικονομικές και κοινωνικές ανάγκες. Η πολιτική του Υπουργείου ήταν πάντα και συνεχίζει να είναι προσανατολισμένη στην εξυπηρέτηση κυρίως πλοιοκτητικών και εφοπλιστικών συμφερόντων, αλλά και άλλων κλάδων του κεφαλαίου που σχετίζονται είτε με τη ναυτιλία είτε με τον τουρισμό, καθώς και στην εξυπηρέτηση πρόσκαιρων πολιτικών επιδιώξεων. Η εξυπηρέτηση αυτή βρίσκει έκφραση σε μεγάλο βαθμό και μέσω της εκπροσώπησης της χώρας στους διεθνείς οργανισμούς και κυρίως στο Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό (ΙΜΟ) όπου αποφασίζονται σημαντικά θέματα που επηρεάζουν την διεθνή ναυτιλία.
Αυτός ο προσανατολισμός του Υπουργείου συνεχίζεται ακόμα και σήμερα μετά την πολυδιαφημισμένη ανασυγκρότηση του Υπουργείου Ναυτιλίας και Αιγαίου, που η προσφορά της ναυτιλίας στην ελληνική οικονομία σε σχέση με το παρελθόν έχει μειωθεί αισθητά σε όλους τους τομείς σε σχέση με παλαιότερες δεκαετίες (οικονομικές εισροές, απασχόληση, ναυπηγοεπισκευή) και αντανακλάται στην δήθεν νεωτεριστική δομή του και στη στελέχωση του. Είναι ωστόσο γεγονός ότι τα προβλήματα παραμένουν, αφού το Υπουργείο εξακολουθεί να λειτουργεί ως γραφειοκρατικός κυβερνητικός θεσμός που θα αυτοπεριορίζεται, όπως και το προκάτοχο ΥΕΝ:
α) στην επίλυση κρίσεων που προκύπτουν ως αποτέλεσμα της έλλειψης σχεδιασμού με χαρακτηριστική πρόσφατη περίπτωση την κρίση στην ακτοπλοΐα
β) στην μεταφορά και υλοποίηση της κοινοτικής πολιτικής χωρίς ουσιαστική παρέμβαση στη διαμόρφωση της και
γ) σε παρεμβάσεις σε εθνικό και κυρίως σε διεθνές επίπεδο, δυστυχώς όμως όχι στα πλαίσια μιας σαφώς καθορισμένης στρατηγικής, αλλά ανάλογα με το εάν ευνοούνται ή θίγονται συγκεκριμένα οικονομικά συμφέροντα του λόμπυ των πλοιοκτητών εφοπλιστών
Τα χαρακτηριστικά αυτού του προσανατολισμού στη δομή και στη λειτουργία του Υπουργείου αντικατοπτρίζονται ως εξής:
α) Πλήρης έλλειψη οργανικών μονάδων και λειτουργιών που να στοχεύουν στη χάραξη πολιτικής, αφού η δομή του Υπουργείου βασίζεται σε ξεπερασμένα οργανογράμματα που δεν ανταποκρίνονται σε σύγχρονες ανάγκες και δεν αποβλέπουν σε μια σύγχρονη στοχοθεσία προς όφελος της ανάπτυξης της χώρας, δεδομένου ότι ο προσανατολισμός των σκοπών του είναι η ευκαιριακή και βραχυπρόθεσμη ικανοποίηση μιας «μικροπολιτικής συμφερόντων». Παρατηρούμε ότι υπήρχαν, εξακολουθούν να υπάρχουν και να διατηρούνται ακόμη και αδρανείς υπηρεσίες, ενώ αντίθετα στο όνομα του εκσυγχρονισμού διαλύονται ή διασπώνται μονάδες που έχουν επιτελέσει σοβαρό έργο, αντί να αναβαθμισθούν.
β) Άσκηση συγκεντρωτικής διοίκησης από τον εκάστοτε Υπουργό μέσω ενός μεγάλου αριθμού συμβούλων (εκ των οποίων συχνά οι περισσότεροι δεν έχουν καμιά σχέση με το αντικείμενο και περιπλέκουν τα προβλήματα αντί να τα επιλύουν ή απλώς εξυπηρετούν την εκλογική πελατεία του εκάστοτε υπουργού) που στοχεύει κυρίως στην ικανοποίηση αιτημάτων εφοπλιστών και άλλων οικονομικών παραγόντων, στις εξυπηρετήσεις ρουσφετολογικού χαρακτήρα σε ποικίλες ομάδες συμφερόντων και στην προσωπική προβολή του Υπουργού. Αποτέλεσμα αυτής της παράλογης πρακτικής είναι οι Υπηρεσίες και τα στελέχη της διοίκησης να περιορίζονται κυρίως σε ένα διεκπεραιωτικό ρόλο.
γ) Ανυπαρξία μεσοπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων στόχων επιλεγμένων με βάση μια σαφή στρατηγική για τη ναυτιλία. Ουδέποτε από το Υπουργείο αυτό συντάχθηκε και δημοσιεύθηκε ένα στοιχειώδες πενταετές πρόγραμμα, γιατί πολύ απλά ο εκάστοτε Υπουργός Ναυτιλίας αντιμετωπίζει το τομέα των αρμοδιοτήτων του με το χρονικό ορίζοντα της παραμονής του στην υπουργική πολυθρόνα. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο δεν υπήρξε σχεδόν ποτέ μια συνέχεια πολιτικής, μια συνέχεια έργων και λόγων. Εξάλλου, η στόχευση της εκάστοτε πολιτικής ηγεσίας στην εξυπηρέτηση των εφοπλιστικών και άλλων επιχειρηματικών συμφερόντων συνέτεινε στην απουσία μακροπρόθεσμου και μεσοπρόθεσμου σχεδιασμού. Προγράμματα που εξαγγέλθηκαν με τυμπανοκρουσίες από το έναν υπουργό εγκαταλείφθηκαν ημιτελή μόλις ανάλαβε ο επόμενος, για να αναγγείλει νέα με τη σειρά του και να συνεχίζεται ο φαύλος κύκλος
δ) Στρατιωτική δομή του κορμού του υπουργείου μέσω του Λιμενικού Σώματος, δεδομένου ότι ανατίθενται στο Λ.Σ.-ΕΛ.ΑΚΤ οι κυριότερες υπηρεσίες που αφορούν στους κρίσιμους τομείς της ναυτιλιακής πολιτικής, πέραν αυτών βεβαίως που αφορούν στις υπηρεσίες ακτοφυλακής. Αυτός ο τρόπος οργάνωσης και στελέχωσης εξυπηρετεί τον προσανατολισμό της πολιτικής του υπουργείου προς όφελος όλων αυτών των ομάδων συμφερόντων που προαναφέραμε, αφού εύκολα μπορούν να μεταφερθούν οι εντολές για την εξυπηρέτηση τους και να υλοποιηθούν με τον πλέον αποτελεσματικό τρόπο. Αυτό βέβαιο δεν σημαίνει ότι ευθύνονται γι’ αυτή την κατάσταση τα στελέχη του Λιμενικού Σώματος αλλά η δομή μέσα στην οποία υπηρετούν, ενώ αξίζει να σημειωθεί ότι τα στελέχη αυτά συγκεντρώνουν πολύτιμη γνώση και εμπειρία σε θέματα ναυτιλίας που είναι απαραίτητο να αξιοποιηθούν.
4.7.2 Στόχοι – Μέτρα – Προτάσεις
Για την αλλαγή του προσανατολισμού του Υπουργείου Ναυτιλίας και Αιγαίου προκειμένου να τεθεί στην Υπηρεσία και την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας του Υπουργείου απαιτείται μεταβατικό διάστημα με εξειδικευμένες μελέτες και ανάλογο σχεδιασμό και ειδικότερα:
  • Εκπόνηση πενταετούς αναπτυξιακού σχεδίου για όλους τους τομείς ευθύνης του Υπουργείου Ναυτιλίας και Αιγαίου με βάση τις πραγματικές οικονομικές και κοινωνικές ανάγκες μέσω της αξιοποίησης του στελεχιακού δυναμικού και με την θέσπιση διαδικασιών ουσιαστικής διαβούλευσης με τους φορείς που εμπλέκονται με τη ναυτιλιακή δραστηριότητα.
  • Ενίσχυση των μηχανισμών ελέγχου των πλοίων για την ασφάλεια επιβατών και την πρόληψη ατυχημάτων, καθώς και ενίσχυση μηχανισμών ελέγχου και προστασίας του θαλάσσιου περιβάλλοντος, της ασφάλειας & της ποιοτικής κατασκευής και συντήρησης των λιμενικών υποδομών της χώρας, των εργασιακών συνθηκών των ναυτικών, σύμφωνα με τους εθνικούς και διεθνείς κανονισμούς.
  • Σαφής διαχωρισμός των αρμοδιοτήτων των πολιτικών, παραγωγικών υπηρεσιών από τις υπηρεσίες ακτοφυλακής με την υπαγωγή των πολιτικών, παραγωγικών υπηρεσιών σε πολιτική δομή, με την ενίσχυση της στελέχωσης των υπηρεσιών αυτών με πολιτικό προσωπικό και την ύπαρξη μεταβατικής περιόδου κατά την οποία θα αξιοποιηθεί η πολύτιμη γνώση και εμπειρία των στελεχών του Λιμενικού Σώματος σε θέματα εμπορικής ναυτιλίας, ενώ το Αρχηγείο του ΛΣ – ΕΛ.ΑΚΤ. να ασκεί το ρόλο του ως Σώμα Ακτοφυλακής.
  • Δημιουργία νέων σύγχρονων λειτουργικών οργανογραμμάτων για όλες τις Υπηρεσίες του Υπουργείου και των εποπτευόμενων νομικών προσώπων με προσανατολισμό στην παραγωγή πολιτικής και σχεδιασμού για τις βασικές λειτουργίες του Υπουργείου.
  • Εκσυγχρονισμός των λειτουργικών διαδικασιών και απεμπλοκή του διοικητικού μηχανισμού από γραφειοκρατικές διαδικασίες που οδηγούν στην κατασπατάληση ανθρώπινων πόρων, υλικών και μέσων και σε ξεπερασμένες μορφές παροχής υπηρεσιών.
    1. Λιμενικό Σώμα – Ελληνική Ακτοφυλακή
4.8.1 Περιγραφή της κατάστασης
.
Το Λιμενικό Σώμα – Ελληνική Ακτοφυλακή αντιμετωπίζει σήμερα σοβαρά προβλήματα που το εμποδίζουν να ανταποκριθεί στο ρόλο του στη φύλαξη ως ένα σύγχρονο Σώμα ακτοφυλακής. Η ίδρυση του Αρχηγείου Λ.Σ-ΕΑ, έγινε στα χαρτιά και όχι στην ουσία. Ο εναγκαλισμός του αρχηγείου με την εκάστοτε πολιτική ηγεσία του υπουργείου συνεχίζεται, με αποτέλεσμα να χρησιμοποιείται το σώμα, πρωτίστως για την εξυπηρέτηση των εφοπλιστικών συμφερόντων και την άσκηση ναυτιλιακής πολιτικής. Η χρησιμοποίηση του Λιμενικού Σώματος στην εξυπηρέτηση της εμπορικής ναυτιλίας δημιουργεί μια σειρά από προβλήματα. Τα κυριότερα είναι τα ακόλουθα:
α) Εισάγεται στρατιωτική δομή στην δημόσια διοίκηση για εξυπηρέτηση θεμάτων που δεν σχετίζονται με τη φύλαξη συνόρων. Η καθιέρωση αυτής της δομής έχει μεγαλύτερο κόστος και μικρότερη ευελιξία καθώς αυτή η ιεραρχία έχει περισσότερες διοικητικές βαθμίδες προκειμένου να ληφθεί μια απόφαση. Ταυτόχρονα, η αυστηρή ιεραρχία και η υποχρέωση εκτέλεσης των εντολών δεν βοηθάει στη δημοκρατική λειτουργία και στις διαφανείς διαδικασίες στη δημόσια διοίκηση.
β) Η εξυπηρέτηση της εμπορικής ναυτιλίας από το Λιμενικό Σώμα απορροφά πόρους και κυρίως ανθρώπινο δυναμικό από σημαντικές λειτουργίες της αποστολής του που μπορεί μόνο το ίδιο να επιτελέσει, όπως η φύλαξη των συνόρων και η έρευνα και διάσωση. Η επιλογή της εξυπηρέτησης της εμπορικής ναυτιλίας είναι απαγορευτική για την οργανωτική ανασυγκρότηση του σώματος και την αποτελεσματική εξυπηρέτηση των στόχων και του προσανατολισμού του.
Επιπλέον, το θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας του είναι αναχρονιστικό, αναξιοκρατικό και αντιδημοκρατικό, προτρέποντας έτσι το προσωπικό, στην καλλιέργεια πελατειακών σχέσεων με τα κόμματα εξουσίας. Τα κυριότερα προβλήματα συνοψίζονται στα εξής:
- Έλλειψη αυτονομίας στη λειτουργία του Αρχηγείου.
-Ανυπαρξία αντικειμενικότητας και αξιοκρατίας στις προσλήψεις του προσωπικού.
-Ανυπαρξία σύγχρονης εκπαίδευσης πανεπιστημιακού επιπέδου προσαρμοσμένη στις ανάγκες του σώματος και της κοινωνίας και αδυναμία παροχής διαρκούς μετεκπαίδευσης
-Αναχρονιστικό θεσμικό πλαίσιο που δεν συνάδει με την κύρια αποστολή του ως Σώμα Ασφαλείας και συνδέεται με την υποστήριξη διοικητικών υπηρεσιών της ναυτιλίας .
-Ανυπαρξία διαφάνειας, αντικειμενικότητας, αξιοκρατίας στη αξιολόγηση του προσωπικού, τις κρίσεις, τις προαγωγές, τον έλεγχο και την υπηρεσιακή του κατάσταση.
-Έλλειψη μέσων, εξοπλισμού αλλά και αναλωσίμων (κυρίως καυσίμων)
-Υποστελέχωση Λιμεναρχείων με την εφαρμογή πολιτικής στελέχωσης που υπακούει σε λογικές πελατειακών σχέσεων και επιρροών επιχειρηματικών συμφερόντων της ναυτιλίας και όχι στις αντικειμενικές ανάγκες
-Σοβαρά προβλήματα με την ιατροφαρμακευτική κάλυψη του προσωπικού και την αδυναμία αποζημίωσής του όταν μετακινείται υποχρεωτικά για την εκτέλεση υπηρεσίας.
4.8.2 Στόχοι – Μέτρα - Προτάσεις
Οι ακόλουθες προτάσεις αφορούν στη συγκρότηση και λειτουργία του Λιμενικού Σώματος – Ελληνικής Ακτοφυλακής. Ειδικότερα προτείνεται:
  • Να διατηρηθεί το Αρχηγείο του ΛΣ – ΕΛ.ΑΚΤ., δεδομένου ότι εξασφαλίζει την ορθή άσκηση των καθηκόντων του Σώματος και την εκτέλεση της αποστολής του, με σαφή ρόλο και καθορισμένες αρμοδιότητες, προκειμένου να επιτελεί το έργο που η Πολιτεία του αναθέτει.
  • Επιλογή του Αρχηγού του Λιμενικού Σώματος με διαφανή και αξιοκρατικά κριτήρια αξιολόγησης, σύμφωνα με τα τυπικά και ουσιαστικά του προσόντα.
  • Ίδρυση και λειτουργία Ακαδημία του Σώματος, που θα παρέχει την απαιτούμενη εξειδικευμένη εκπαίδευση στα στελέχη του όλων των βαθμίδων, τις ανάλογες μετεκπαιδεύσεις και θα αποτελεί τον εκπαιδευτικό φορέα του.
  • Θεωρητική και πρακτική εκπαίδευση των στελεχών του Λ.Σ.-ΕΛ.ΑΚΤ. πανεπιστημιακού επιπέδου, η οποία θα ακολουθεί σύγχρονες εκπαιδευτικές μεθόδους, θα είναι διαρκής και επαγγελματική, ώστε να τα προετοιμάζει να ανταποκριθούν αποτελεσματικά στις υψηλές απαιτήσεις της ασφάλειας και της πολιτικής προστασίας της χώρας , αγαθά αναγκαία για την εμπέδωση του αισθήματος ασφάλειας των πολιτών.
  • Στον πυρήνα της εκπαίδευσης των στελεχών του Λ.Σ.-ΕΛ.ΑΚΤ. τίθενται οι δημοκρατικές αρχές της ισονομίας, της ισότητας των πολιτών έναντι του νόμου, της νομιμότητας των πράξεων της διοίκησης και της αυτοδέσμευσης της εξουσίας, με στόχο την προστασία κάθε ατόμου που έρχεται σε επαφή μαζί της,
  • Κατάργηση του σημερινού απαράδεκτου συστήματος εισαγωγής και πρόσληψης στο Σώμα που αποτελεί κλασσικό δείγμα της πελατειακής πολιτικής. Αντικατάσταση του συστήματος αυτού με ένταξη στο σύστημα των Πανελλαδικών Εξετάσεων.
  • Εξέλιξη μέσα από το Σώμα με προτεραιότητα της κάλυψης θέσεων στη Σχολή Δοκίμων Σημαιοφόρων Λ.Σ.-ΕΛ.ΑΚΤ. από στελέχη που υπηρετούν στο Σώμα και έχουν τα κατάλληλα προσόντα.
  • Απεμπλοκή των στελεχών του ΛΣ – ΕΛ.ΑΚΤ. από τον Στρατιωτικό Ποινικό Κώδικα
  • Αναβάθμιση και εκσυγχρονισμός των μέσων και του εξοπλισμού του Σώματος, ώστε να ανταποκρίνεται στον πολλαπλό του ρόλο τον οποίο πρέπει να υπηρετήσει με "ισόρροπο" τρόπο τόσο την προάσπιση των θαλάσσιων συνόρων και των κατά θάλασσα ζωτικών συμφερόντων της χώρας, όσο και να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην υποστήριξη της ελληνικής ναυτιλίας ως εκτελεστικό όργανο της κυβερνητικής πολιτικής, όχι σαν όργανο σχεδιασμού αυτής της πολιτικής.
  • Ενίσχυση των Επισκευαστικών Βάσεων Λιμενικού Σώματος –Ελληνικής Ακτοφυλακής
  • Κρίσεις με ποιοτικά αξιοκρατικά κριτήρια και όχι με τα μέχρι σήμερα ισχύοντα κριτήρια της κομματικής ταυτότητας.
  • Διασφάλιση των συνθηκών στέγασης και αξιοπρεπούς παραμονής στην περίπτωση μετάθεσης και έγκαιρη κάλυψη των οδοιπορικών τους εξόδων και της ιατροφαρμακευτικής τους περίθαλψης.
  • Θέσπιση και εφαρμογή του θεσμού του ombudsman (διαμεσολαβητή του λιμενικού), που ήδη Χώρες της Ευρώπης έχουν δημιουργήσει για υπηρετούντες στα Σ.Α. και τις Ε.Δ. και λειτουργεί, προς όφελος και των δύο πλευρών.
  • Αναβάθμιση του ρόλου του Γραφείου Εσωτερικών Υποθέσεων, απεξάρτηση του από την πολιτική και στρατιωτική ιεραρχία και πλήρης στελέχωση του, ώστε να λειτουργεί με απόλυτα αντικειμενικό τρόπο ως προς τον εντοπισμό και τη δίωξη περιπτώσεων διαφθοράς και παρανομιών εκ μέρους των στελεχών του Λ.Σ. – Ελληνικής Ακτοφυλακής.
  • Καθιέρωση του θεσμού της έννομης αποκάλυψης.
  • Αποσαφήνιση του ρόλου και της αρμοδιότητας της Μονάδας Υποβρύχιων Αποστολών και των Κλιμακίων Ειδικών Αποστολών του Λιμενικού Σώματος – Ελληνικής Ακτοφυλακής. (Δεδομένου ότι σήμερα χρησιμοποιούνται παρανόμως και παρατύπως και για την καταστολή κινητοποιήσεων των εργαζομένων στα λιμάνια σε πλήρη αντίθεση με την καταγεγραμμένη αποστολή τους).
  • Συμμετοχή των εκλεγμένων εκπροσώπων των συνδικαλιστικών φορέων του Σώματος στις επιτροπές, στα ασφαλιστικά ταμεία και στα υπηρεσιακά συμβούλια.

1 σχόλιο:

  1. Οι ΗΠΑ, η Ρωσία και η Κίνα στην Μέση Ανατολή. Συνεργασίες & Αδιέξοδα
    http://iakovosal.blogspot.gr/2015/01/blog-post_13.html

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...