-- -" Προκειμένου να λειτουργήσει ο ΣΥΡΙΖΑ ως φορέας ηγεμονίας των δικών μας αντιλήψεων, πρακτικών, αρχών και αξιών ζωής, θα πρέπει να παραμείνει σε επαφή με την κυβέρνηση αλλά αυτόνομος από το κράτος, ώστε να μπορεί να επιτελεί να ελέγχει, να διορθώνει και να υποδεικνύει. " -
-- * Εμείς εμπεδώνουμε καθημερινά την αξιοκρατία, τις ίσες ευκαιρίες και το κράτος δικαίου για όλους τους Έλληνες πολίτες, ανεξάρτητα από τις πολιτικές και θρησκευτικές πεποιθήσεις τους και τον τρόπο ζωής τους. * -


Κυριακή, 21 Οκτωβρίου 2012

"Κι όμως υπάρχει λογική πίσω από τη λιτότητα"


Άρθρο στο Red Notebook:
Από: ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΔΗ 
 Δυόμιση χρόνια έχουν περάσει από τότε που η πολιτική της πιο σκληρής λιτότητας έγινε το συνώνυμο της άσκησης οικονομικής πολιτικής στην Ελλάδα και πλέον είναι εύκολο να βγουν τεκμηριωμένα συμπεράσματα για το κατά πόσο πέτυχε ή απέτυχε. 
 Η απάντηση είναι εύκολη. Απέτυχε με βάση τους ρητούς στόχους της τρόικα και της ελληνικής κυβέρνησης για δημοσιονομική προσαρμογή, μείωση του δημόσιου χρέους, ανάκτηση της φερεγγυότητας του ελληνικού Δημοσίου και επιστροφή στις αγορές ομολόγων.
 Το περίεργο είναι ότι ενώ στο τέλος του 2013, η ελληνική οικονομία μπορεί να έχει χάσει μέχρι και το 30% του ΑΕΠ της από το 2008, κανείς από τους βασικούς παίκτες χάραξης πολιτικής δεν δείχνει διατεθιμένος να παραδεχτεί το αυτονόητο: ότι το μοντέλο δηλαδή απέτυχε και πρέπει να επανασχεδιαστεί η οικονομική πολιτική ώστε να αναπτυχθεί η ελληνική οικονομία. Και το κρίσιμο ερώτημα που τίθεται είναι το εξής: Είναι άσχετοι; Είναι εμμονικοί; Έχουν επιλέξει να καταστρέψουν την Ελλάδα επειδή την εποφθαλμιούν για τον ήλιο της και την παράδοσή της;
 Άσχετοι σίγουρα δεν είναι (τουλάχιστον όχι όλοι), εμμονικοί είναι σίγουρα και φυσικά δεν έχουν βάλει στο στόχαστρο την Ελλάδα επειδή για κάποιον απροσδιόριστο λόγο το «ελληνικό δαιμόνιο» τους έχει μπει στο μάτι. 

Τότε τί συμβαίνει; Γιατί συνεχίζουν;


Οι απαντήσεις που έχουν δοθεί είναι πολλές. Ο Γ. Βαρουφάκης σε πρόσφατό του άρθρο ("Η εμμονή του κ. Τόμσεν"), ανάμεσα σε άλλα, υποστηρίζει ότι «η ιδεολογία τυφλώνει ακόμα και τους τεχνοκράτες». Σύμφωνα με τον πάντα εύστοχο οικονομολόγο, όταν κάποιοι τεχνοκράτες έχουν αναδειχθεί μέσα από ένα σύστημα το οποίο προσεγγίζει την πραγματικότητα με ένα συγκεκριμένο τρόπο, τότε όταν η προσέγγισή τους δεν τελεσφορεί, τόσο το χειρότερο για την πραγματικότητα. Οι οικονομολόγοι του ΔΝΤ –αλλά και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της ΕΚΤ- έχουν εκπαιδευτεί σε πανεπιστήμια με κύρος και έχουν υιοθετήσει ένα πλέγμα τεχνικών εργαλείων και υποθέσεων για να υποστηρίξουν μία οικονομική θεωρία που υποτίθεται ότι εξηγεί τον κόσμο. Όταν σταματάει να τον εξηγεί είναι πολύ δύσκολο να το παραδεχτούν.


Ο Πωλ Κρούγκμαν στο τελευταίο του βιβλίο: Τέλος στην ύφεση τώρα! (εκδόσεις Πόλις, 2012, διαβάστε τη βιβλιοκριτική από τον Πέτρο Σταύρου στις Αναγνώσεις της Αυγής Αναμοχλεύοντας την Κρίση)υποστηρίζει ότι η λιτότητα επιβάλλεται παρά τις καταστροφικές τςη επιπτώσεις, επειδή υπάρχει ένα κοινό πλέγμα συμφερόντων ανάμεσα σε αυτούς που επωφελούνται από τη λιτότητα (χρηματοπιστωτικό σύστημα, οι πλούσιοι κτλ), αυτούς που χαράσσουν πολιτική ακαδημαϊκή κοινότητα, think tanks κτλ) και αυτούς που την ασκούν κυβερνήσεις, υπερεθνικοί οργανισμοί). Κάτι τέτοιο είναι πολύ σημαντικό να γράφεται από έναν ακαδημαϊκό του επιπεδου του Κρούγκμαν. Ο ίδιος τονίζει σε άρθρο του στους New York Times (Europe's Austerity Madness) ότι η ιδεολογική προσκόλληση στη λιτότητα οδηγεί την Ευρωζώνη στη διάλυση.


Αντίστοιχα επιχειρήματα μπορεί κανείς να βρει πολλά στη διεθνή συζήτηση. Και είναι όλα σωστά. Δίνουν όμως τη συνολική εικόνα ή λείπει ένα βασικό κομμάτι χωρίς το οποίο η λογική της λιτότητας εξακολουθεί να φαίνεται παράλογη; Για παράδειγμα, έστω ότι ισχύουν όλα τα παραπάνω επιχειρήματα, δεν αντιλαμβάνεται το πολιτικό σύστημα και τα συμφέροντα που εξυπηρετεί ότι αυτή λιτότητα ρίχνει λάδι στη φωτιά και οξύνει τις κοινωνικές εκρήξεις; Δεν αντιλαμβάνονται ότι με αυτό τον τρόπο θα καταρρεύσουν όλοι μαζί και «θα έρθει ο Τσίπρας»; Αυτά τα ερωτήματα θέτουν διάφοροι κονδυλογράφοι του συστήματος, που εσχάτως ανακάλυψαν τη γοητεία να τα χώνεις στον Τόμσεν (βλέπε το πάνελ των ειδήσεων του Mega).


Κι όμως υπάρχει και κάτι άλλο πίσω από τη λογική της λιτότητας, χωρίς το οποίο ο υπαρκτός καπιταλισμός κινδυνεύει: ο στόχος της κερδοφορίας (διαβάστε το πολύ καλό άρθρο του Γ. Μηλιού στην Αυγή Έλλειψη ζήτησης ή έλλειψη υπεραξίας;). Εντός καπιταλισμού, το ποσοστό κέρδους είναι βασική μεταβλητή που προσδιορίζει τις επενδύσεις, την ανάπτυξη, τη δημιουργία θέσεων εργασίας (μέχρι ένα σημείο πάντα). Η ενεργός ζήτηση ανάλογα με τις συνθήκες μπορεί να βοηθήσει στην αύξηση του ποσοστού κέρδους αλλά μπορεί και να την εμποδίσει. Η ζήτηση είναι ένα εν δυνάμει μέσο για την αύξηση της κερδοφορίας, όχι αυτοσκοπός στα πλαίσια του καπιταλισμού. Έτσι στην εποχή του «χρυσού αιώνα του καπιταλισμού» η αύξηση της ζήτησης βοηθούσε στην αύξηση του ποσοστού κέρδους, σε μία οικονομία που είχε καταστρέψει τεράστιο απόθεμα από το φυσικό της κεφάλαιο κατά το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Σήμερα οι συνθήκες είναι διαφορετικές. Η αύξηση της ενεργού ζήτησης ως μέσο για την αύξηση της κερδοφορίας δεν είναι εφικτή, αφού πλέον υπάρχει άφθονο κεφάλαιο συσσωρευμένο. Και από τη στιγμή που ο πόλεμος δεν αποτελεί επιλογή για την καταστροφή του πλεονάζοντος κεφαλαίου (ελπίζουμε τουλάχιστον!), η σκληρή λιτότητα είναι το μόνο μέσο για την αύξηση της κερδοφορίας.


Η λογική του Μνημονίου εξυπηρετεί αυτό τον υπόρρητο στόχο στην ελληνική οικονομία, δηλαδή την αύξηση του κέρδους. Αυτό άλλωστε προκύπτει και από το αποκαλυπτικό Διάγραμμα 17 (σελ. 82) της Ετήσιας Έκθεσης του ΙΝΕ-ΓΣΕΕ για το 2012. Πώς επιτυγχάνεται αυτό;


• Με την μείωση των κατώτατων μισθών και όλου του πλέγματος εργασιακών σχέσεων που προστατεύουν την εργασία. Ο κ. Βρούτσης έχει επιδοθεί με μεγάλη προσήλωση σε αυτό το σκοπό σε αγαστή συνεργασία με το ΣΕΒ και την τρόικα με σκοπό τη δημιουργία φθηνού εργατικού δυναμικού, μειώνοντας το μεταβλητό κόστος του κεφαλαίου.


• Με τις ιδιωτικοποίησεις. Με αυτό τον τρόπο περνούν κερδοφόρες δραστηριότητες του δημοσίου στην ιδιωτική σφαίρα, μετατρέποντας την μη παραγωγική εργασία σε παραγωγική (με όρους μαρξιστικής πολιτικής οικονομίας και όχι λαϊκίστικης φυλλάδας που θεωρεί τους δημόσιους υπαλλήλους αντιπαραγωγικούς), αυξάνοντας έτσι τα ποσοστά κέρδους.


• Με την προλεταροποίηση των αυταπασχολούμενων και της μικρής ιδιοκτησίας. Το χτύπημα που επιφέρει το Μνημόνιο σε αυτές τις κοινωνικές κατηγορίες δεν είναι άσχετο με την ανάγκη για αύξηση της κερδοφορίας του κεφαλαίου. Η ανάγκη για συγκεντροποίηση του κεφαλαίου εμποδίζεται από την ύπαρξη πληθώρας μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων στην Ελλάδα, επομένως το κλείσιμό τους είναι ουσιώδους σημασίας για τον ελληνικό καπιταλισμό (το είχε άλλωστε επισημάνε και η έκθεση της McKinsey για λογαριασμό του ΣΕΒ για το «νέο μοντέλο ανάπτυξης»)


• Με διάλυση του κοινωνικού κράτους. Με αυτό τον τρόπο, οι επιχειρήσεις από την μία ελαφρύνονται από τις εισφορές που πληρώνουν ενώ η μείωση των δημόσιων δαπανών για κοινωνικό κράτος ενισχύουν την αναστροφή της τάσης για αποεμπορευματοποίηση της εργασίας που είχε επιτύχει η άνοδος του κοινωνικού κράτους (όπως είχε επισημάνει ο Esping-Andersen στο κλασικό έργο για το κοινωνικό κράτος The Three Worlds of Welfare Capitalism, 1990)


Επομένως δεν είναι τρελοί όσοι επιμένουν στην πολιτική λιτότητας, απλά αντιλαμβάνονται πως ο καπιταλισμός την έχει ανάγκη για να επιβιώσει. Αν αυξηθούν σημαντικά τα ποσοστά κερδοφορίας, μπορεί να έλθουν και οι επενδύσεις και να ξεφύγουμε και από την ύφεση. Μόνο που τότε η περιγραφή του Ένγκελς για τις συνθήκες της εργατικής τάξης στην Αγγλία που γράφτηκε στα μέσα του 19ου αιώνα θα προσιδιάζει πολύ με τις συνθήκες στην Ελλάδα το 2015.


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...